Kiedy nastąpi zmiana kwoty wolnej od podatku?
Na ten moment nie ma konkretnej daty podniesienia kwoty wolnej od podatku do 60 000 zł. W 2026 roku nadal obowiązuje kwota 30 000 zł rocznie, a jej zwiększenie wymaga uchwalenia i wejścia w życie nowelizacji ustawy o PIT. Sama zapowiedź wyborcza nie zmienia przepisów.
Dlaczego kwota wolna nadal wynosi 30 000 zł?
Kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł obowiązuje od 1 stycznia 2022 roku. Dotyczy podatników rozliczających dochody według skali podatkowej, między innymi pracowników, emerytów oraz przedsiębiorców korzystających z zasad ogólnych. Nie obejmuje osób rozliczających działalność podatkiem liniowym ani ryczałtem.
Podniesienie limitu do 60 000 zł było jedną z zapowiedzi wyborczych koalicji rządowej. Do tej pory nie przedstawiono jednak wiążącego harmonogramu, który wskazywałby konkretny rok lub dzień rozpoczęcia stosowania wyższej kwoty. Ewentualna zmiana musi przejść pełną procedurę legislacyjną, a następnie zostać ogłoszona i wejść w życie zgodnie z przepisami.
Główną przeszkodą wskazywaną przez rząd jest sytuacja finansów publicznych. Podwojenie kwoty wolnej oznaczałoby mniejsze wpływy z PIT, a więc konieczność znalezienia oszczędności lub dodatkowych dochodów w innych częściach budżetu. W materiałach analitycznych koszt takiej zmiany szacowano na około 55–60 mld zł rocznie, choć ostateczna kwota zależałaby od konstrukcji przepisów i zachowania podatników.
Na ograniczenie możliwości obniżenia dochodów budżetowych wpływają między innymi:
- wydatki na obronność – związane z sytuacją geopolityczną i koniecznością finansowania bezpieczeństwa państwa,
- deficyt budżetowy – zmniejszenie wpływów z PIT zwiększałoby presję na finansowanie bieżących potrzeb państwa,
- programy społeczne – w tym 800 plus oraz dodatkowe świadczenia emerytalne, które zajmują znaczną część wydatków publicznych,
- inne zobowiązania państwa – między innymi wydatki na ochronę zdrowia, emerytury, wynagrodzenia w sektorze publicznym i obsługę długu.
Dlatego odpowiedź na pytanie „kwota wolna od podatku – kiedy zmiana?” brzmi obecnie: nie ma potwierdzonego terminu. Pojawienie się projektu ustawy lub zapowiedzi politycznej nie jest równoznaczne z obowiązywaniem kwoty 60 000 zł.
Co dałoby podniesienie kwoty wolnej do 60 000 zł?
Kwota wolna nie oznacza dodatkowej wypłaty od państwa. Pomniejsza podstawę opodatkowania w ramach skali podatkowej, dlatego podatnik płaci niższy PIT. Przy obecnej konstrukcji kwota 30 000 zł odpowiada maksymalnej kwocie zmniejszającej podatek w wysokości 3 600 zł rocznie, czyli 300 zł miesięcznie przy rozliczaniu zaliczek.
Po podniesieniu limitu do 60 000 zł kwota zmniejszająca podatek wzrosłaby do 7 200 zł rocznie, jeśli pozostałaby stawka 12%. Maksymalna dodatkowa korzyść wyniosłaby więc 3 600 zł rocznie, czyli średnio 300 zł miesięcznie. Nie każdy podatnik zyskałby jednak tyle samo, ponieważ znaczenie mają wysokość dochodu, sposób rozliczenia oraz inne źródła przychodów.
Poniższe zestawienie pokazuje uproszczony mechanizm dla dochodów opodatkowanych skalą, przy założeniu stawki 12% i pominięciu składek, ulg oraz kosztów uzyskania przychodu:
| Dochód roczny | Podatek przy kwocie wolnej 30 000 zł | Podatek przy kwocie wolnej 60 000 zł | Oszczędność roczna |
|---|---|---|---|
| 30 000 zł | 0 zł | 0 zł | 0 zł |
| 60 000 zł | 3 600 zł | 0 zł | 3 600 zł |
| 100 000 zł | 8 400 zł | 4 800 zł | 3 600 zł |
Największą pełną korzyść odczułyby osoby, których dochód przekracza 60 000 zł rocznie, ale nadal mieści się w pierwszym progu podatkowym. W praktyce zmiana mogłaby wpłynąć na sytuację:
- pracowników rozliczających się według skali podatkowej,
- emerytów i rencistów, których świadczenia są opodatkowane według skali,
- przedsiębiorców prowadzących działalność na zasadach ogólnych,
- podatników osiągających dochody przekraczające 30 000 zł, ponieważ osoby poniżej tego poziomu już dziś nie płacą PIT od dochodu objętego kwotą wolną.
Podatnicy na podatku liniowym i ryczałcie nie skorzystaliby z samego podniesienia kwoty wolnej, ponieważ te formy rozliczenia mają odrębne zasady. Wyższa kwota wolna nie znosi też składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej.
Czy zmiana może nastąpić razem z podwyższeniem drugiego progu?
W debacie podatkowej pojawia się także postulat waloryzacji drugiego progu skali podatkowej. Obecnie stawka 12% dotyczy dochodu do 120 000 zł rocznie, a nadwyżka ponad ten limit jest opodatkowana stawką 32%. Sam próg nie jest automatycznie podnoszony wraz ze wzrostem wynagrodzeń lub inflacją.
W efekcie część osób może przekroczyć limit 120 000 zł nie dlatego, że realnie stała się zamożniejsza, lecz dlatego, że wzrosły nominalne wynagrodzenia. Po przekroczeniu progu wyższa stawka obejmuje tylko nadwyżkę, ale zmiana może wyraźnie zwiększyć roczny podatek. Zjawisko to bywa określane jako „gilotyna podatkowa”.
Podniesienie kwoty wolnej do 60 000 zł oraz waloryzacja progu 120 000 zł to dwa różne rozwiązania. Pierwsze obniża podatek szerokiej grupie osób rozliczających się skalą. Drugie pomaga przede wszystkim podatnikom o wyższych dochodach, którzy zbliżają się do granicy między stawką 12% a 32%. O tym, czy któreś z tych rozwiązań zostanie przyjęte, zdecyduje treść przyszłej ustawy oraz jej przejście przez parlament.
Dopóki nie zostanie uchwalona i ogłoszona nowelizacja, należy przyjmować, że obowiązuje kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł. Termin wprowadzenia kwoty 60 000 zł pozostaje nieustalony, a sama zmiana jest nadal postulatem wymagającym decyzji legislacyjnej i zabezpieczenia środków w budżecie.
