Od kiedy obowiązuje nowy podatek?

Nie ma jednej daty obowiązywania „nowego podatku”. Na przełomie 2026 i 2027 roku planowane lub uchwalone są różne daniny. Pierwsza z nich ma wejść w życie 1 sierpnia 2026 roku, a pozostałe – 1 stycznia 2027 roku.

Jakie nowe podatki mają wejść w życie?

Najważniejsze różnice dotyczą nie tylko terminów, lecz także statusu prawnego. Ustawa opublikowana w Dzienniku Ustaw tworzy obowiązujące prawo, natomiast projekt może zostać zmieniony podczas konsultacji i prac parlamentarnych. Dlatego zapowiadana data nie zawsze oznacza ostateczny termin rozpoczęcia poboru daniny.

Poszczególne rozwiązania dotyczą różnych grup. W skrócie można je przypisać do następujących odbiorców:

• Firmy z sektora paliwowego mogą zostać objęte podatkiem od nadmiarowych marż.
• Właściciele domów ogrzewanych paliwami kopalnymi i kierowcy odczują pośrednie skutki systemu ETS2.
• Inwestorzy korzystający z OKI otrzymają preferencję dla części aktywów, ale nadwyżka może zostać objęta podatkiem od ich wartości.
• Samozatrudnieni bez pracowników mogą zapłacić 15% od przychodów przekraczających określony próg.

Podatek od nadmiarowych zysków firm paliwowych

Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt daniny, która według założeń ma obowiązywać od 1 sierpnia 2026 roku. Nie jest to jednak data rozpoczęcia naliczania od bieżących wyników. Projekt zakłada objęcie podatkiem dochodów uzyskanych od 1 marca do 31 grudnia 2026 roku, więc część rozliczenia miałaby działać wstecz względem daty wejścia ustawy w życie.

Podatek ma dotyczyć około 20–30 przedsiębiorstw zajmujących się między innymi produkcją, importem lub wewnątrzwspólnotowym nabyciem paliw. Projekt przewiduje stawkę 75% od nadmiarowej części zysku, ustalanej po porównaniu bieżącej marży z marżą referencyjną. Nie oznacza to opodatkowania całego dochodu firmy.

Na razie jest to projekt, więc zarówno termin, jak i zasady naliczania mogą się zmienić. Przedsiębiorcy powinni odróżniać planowaną datę wejścia przepisów od momentu, za który danina miałaby być faktycznie obliczana.

ETS2 – opłaty związane z ogrzewaniem i transportem

System ETS2 ma rozpocząć działanie 1 stycznia 2027 roku. Jest częścią unijnego pakietu Fit for 55 i obejmuje emisje związane między innymi z budynkami oraz transportem drogowym. Koszty uprawnień nie będą typowym podatkiem płaconym bezpośrednio przez gospodarstwo domowe. Mogą jednak wpływać na ceny gazu, węgla, oleju opałowego i paliw.

Termin może zostać przesunięty o rok, do 1 stycznia 2028 roku, jeżeli utrzymywanie się wysokich cen energii spełni warunki przewidziane w regulacjach. Ostateczny skutek dla rachunków zależy także od cen paliw, kursów walut i sposobu wdrożenia systemu w państwach członkowskich.

OKI i podatek od aktywów

Osobiste Konta Inwestycyjne mają działać od 1 stycznia 2027 roku. Ustawa o OKI została uchwalona i – zgodnie z dostarczonymi informacjami – podpisana przez Prezydenta, dlatego w tym przypadku mowa o rozwiązaniu ustawowym, a nie wyłącznie o projekcie.

OKI ma zwalniać z 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych aktywa do limitu 100 tys. zł dla części inwestycyjnej oraz do 25 tys. zł dla części oszczędnościowej. Nadwyżka może zostać objęta podatkiem od wartości aktywów. W 2027 roku jego stawka ma wynosić 0,85%, a podatek będzie liczony od średniej wartości aktywów, a nie wyłącznie od osiągniętego zysku.

Ryczałt 15% dla części samozatrudnionych

Projekt zmian podatkowych przewiduje rozpoczęcie obowiązywania nowych zasad od 1 stycznia 2027 roku. Rozwiązanie ma dotyczyć między innymi przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem, którzy nie zatrudniają co najmniej jednej osoby na pełny etat przez cały rok i przekroczą 100 tys. zł przychodu.

Wyższa stawka miałaby obejmować wyłącznie nadwyżkę ponad 100 tys. zł, a nie cały przychód. Przykładowo przedsiębiorca z przychodem 120 tys. zł zachowałby niższą stawkę dla pierwszych 100 tys. zł, natomiast pozostałe 20 tys. zł zostałoby rozliczone według stawki 15%. Ta regulacja nadal ma status projektu.

Czy podane daty są ostateczne?

Nie w każdym przypadku. Najpewniejsze są terminy wynikające z uchwalonych i ogłoszonych ustaw. Przy projektach – takich jak podatek od nadmiarowych zysków paliwowych oraz ryczałt 15% – parlament może zmienić zakres podmiotowy, stawki, sposób naliczania albo datę wejścia w życie.

Przed podjęciem decyzji podatkowej trzeba sprawdzić aktualny tekst ustawy i przepisy przejściowe. Najbardziej wiarygodnym miejscem potwierdzenia obowiązującego prawa jest Dziennik Ustaw, a przy projektach także informacje Ministerstwa Finansów i przebieg procesu legislacyjnego.