Capex – jak obliczyć ten wskaźnik?
CAPEX oblicza się, dodając amortyzację do zmiany wartości rzeczowych aktywów trwałych netto. Wzór wygląda tak: CAPEX = (Aktywa trwałe nettot – Aktywa trwałe nettot-1) + Amortyzacja. Do obliczeń potrzebujesz danych z bilansu oraz rachunku zysków i strat.
Jak obliczyć CAPEX? Wzór i składniki
CAPEX, czyli nakłady inwestycyjne, obejmuje wydatki na zakup, wytworzenie lub ulepszenie aktywów wykorzystywanych przez firmę dłużej niż jeden okres rozliczeniowy. W uproszczonym modelu wynik można odtworzyć na podstawie zmiany wartości aktywów trwałych netto oraz amortyzacji.
CAPEX = (Aktywa trwałe netto w roku bieżącym – Aktywa trwałe netto w roku poprzednim) + Amortyzacja
Aktywa trwałe netto są wykazywane po odjęciu dotychczasowej amortyzacji. Ponieważ amortyzacja obniża ich wartość bilansową, trzeba ją dodać do różnicy między końcem a początkiem okresu. Amortyzacja jest kosztem niepieniężnym, dlatego sama nie oznacza wypływu gotówki w danym momencie.
| Składnik wzoru | Źródło danych | Rola w obliczeniach |
|---|---|---|
| Aktywa trwałe netto | Bilans | Pokazują wartość aktywów trwałych po uwzględnieniu amortyzacji |
| Zmiana aktywów trwałych | Bilans z dwóch okresów | Określa wzrost lub spadek wartości aktywów między okresami |
| Amortyzacja | Rachunek zysków i strat lub noty objaśniające | Koryguje zmianę aktywów o niepieniężne odpisy |
Jak wyciągnąć dane ze sprawozdania finansowego?
Obliczenie wymaga porównania tych samych pozycji za dwa okresy. Najlepiej korzystać ze sprawozdań sporządzonych według jednolitych zasad, ponieważ zmiana klasyfikacji aktywów może zniekształcić wynik.
Wykonaj kolejne etapy:
- Odczytaj aktywa trwałe z bilansu – znajdź wartość rzeczowych aktywów trwałych netto na koniec bieżącego i poprzedniego roku.
- Ustal kwotę amortyzacji – sprawdź rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych albo noty objaśniające, zależnie od układu sprawozdania.
- Oblicz zmianę aktywów – odejmij wartość aktywów trwałych netto z poprzedniego roku od wartości z roku bieżącego.
- Dodaj amortyzację – do otrzymanej różnicy dodaj odpis amortyzacyjny za analizowany okres.
W rachunku przepływów pieniężnych może być też wykazana bezpośrednia kwota nabycia rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych. Jeżeli taka pozycja jest dostępna, może służyć do weryfikacji wyniku obliczonego wzorem bilansowym. Obie wartości nie zawsze będą identyczne, na przykład przy sprzedaży aktywów, zakupach na kredyt, różnicach kursowych lub zmianach klasyfikacji.
Przykład obliczenia CAPEX
Firma X wykazała w bilansie:
- aktywa trwałe netto w roku poprzednim – 100 tys. zł,
- aktywa trwałe netto w roku bieżącym – 120 tys. zł,
- amortyzację w analizowanym okresie – 10 tys. zł.
Najpierw obliczamy zmianę wartości aktywów:
120 tys. zł – 100 tys. zł = 20 tys. zł
Następnie dodajemy amortyzację:
CAPEX = 20 tys. zł + 10 tys. zł = 30 tys. zł
Szacowany CAPEX firmy X wynosi więc 30 tys. zł. Oznacza to, że w uproszczeniu nakłady na aktywa trwałe odpowiadały wzrostowi ich wartości netto oraz odpisom amortyzacyjnym w tym okresie.
Co wchodzi w skład CAPEX?
Do nakładów inwestycyjnych zalicza się wydatki, które tworzą aktywo albo zwiększają jego wartość, funkcjonalność lub przewidywany okres użytkowania. Typowe przykłady to:
- zakup maszyn, urządzeń, pojazdów i wyposażenia wykorzystywanego przez dłuższy czas,
- budowa, rozbudowa lub modernizacja budynków i infrastruktury,
- zakup oprogramowania, licencji i innych wartości niematerialnych przeznaczonych do długotrwałego używania,
- adaptacja lub ulepszenie środka trwałego, które zwiększa jego wartość albo możliwości użytkowe.
Nie każdy wydatek związany z majątkiem firmy jest CAPEX-em. Bieżące naprawy, serwis, media, materiały eksploatacyjne i koszty utrzymania zwykle mają charakter OPEX, ponieważ służą codziennemu funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i nie zwiększają wartości aktywa. Ostateczna klasyfikacja zależy jednak od zasad rachunkowości oraz charakteru konkretnego wydatku.
Dlaczego warto obliczać CAPEX?
CAPEX pokazuje, ile firma przeznacza na utrzymanie lub rozwój majątku trwałego. Jest ważny przy analizie przepływów pieniężnych, ponieważ inwestycje często wymagają dużego wydatku na początku, nawet gdy ich koszt księgowy jest rozliczany przez lata.
Wynik pomaga też planować budżet inwestycyjny, oceniać zdolność firmy do rozwoju i analizować relację między nakładami a przyszłymi przychodami. Amortyzacja wpływa na wynik finansowy i rozliczenia podatkowe, ale nie powinna być utożsamiana z bieżącym wydatkiem gotówkowym. Dlatego CAPEX należy analizować razem z przepływami pieniężnymi oraz planowanymi inwestycjami.
