PIT-37 – jaki podatek należy zapłacić?

W PIT-37 podatek oblicza się według skali podatkowej: 12% do 120 000 zł podstawy oraz 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł. Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł, dlatego podatek nie jest liczony od całego dochodu. Stawka 32% obejmuje wyłącznie część przekraczającą drugi próg, a nie cały dochód.

PIT-37 – jaki podatek obowiązuje?

PIT-37 służy do rozliczenia dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych, czyli według progresywnej skali podatkowej. Najczęściej składają go osoby, których przychody rozliczał płatnik, na przykład pracodawca, zleceniodawca albo organ rentowy.

Skala przewiduje dwie stawki. Dochód do 120 000 zł jest objęty stawką 12%, natomiast od nadwyżki ponad tę kwotę pobiera się 32%. Pierwsze 30 000 zł dochodu korzysta z kwoty wolnej, co w praktyce oznacza podatek w wysokości 0 zł od tej części podstawy.

Jak działają progi podatkowe?

Podatek liczy się od podstawy opodatkowania, a nie od wynagrodzenia brutto ani od samego przychodu. Podstawę ustala się po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodów i przewidzianych przepisami odliczeń. Kwota wolna nie oznacza osobnego zwolnienia z każdego rodzaju przychodu, lecz zmniejsza podatek obliczony według skali.

Dla dochodu nieprzekraczającego 120 000 zł można zastosować uproszczony wzór: (dochód – 30 000 zł) × 12%. Przy wyższym dochodzie podatek wynosi 10 800 zł, czyli 12% od 90 000 zł, powiększone o 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.

Jak obliczyć podatek w PIT-37 krok po kroku?

Roczne rozliczenie przebiega w kilku etapach. Ich kolejność ma znaczenie, ponieważ stawki stosuje się dopiero po ustaleniu podstawy opodatkowania:

1. Ustal przychód – zsumuj kwoty wykazane między innymi w informacjach PIT-11, PIT-40A lub PIT-11A.
2. Odejmij koszty uzyskania przychodów – na przykład koszty pracownicze albo koszty dotyczące umowy zlecenia.
3. Pomniejsz dochód o możliwe odliczenia – w określonych przypadkach są to między innymi składki na ubezpieczenia społeczne, darowizny lub wpłaty na IKZE.
4. Zastosuj skalę podatkową – 12% do 120 000 zł podstawy i 32% od nadwyżki.
5. Pomniejsz podatek – jeśli spełniasz warunki, możesz uwzględnić odliczenia od podatku, na przykład ulgę na dzieci.
6. Porównaj podatek należny z pobranymi zaliczkami – różnica może oznaczać dopłatę albo nadpłatę do zwrotu.

Składka zdrowotna nie jest obecnie uniwersalnym odliczeniem od podatku w PIT-37. Dlatego jej wpływ na końcowe rozliczenie zależy od aktualnych przepisów i rodzaju przychodu. Nie należy automatycznie odejmować całej zapłaconej składki zdrowotnej od wyliczonego podatku.

Przykład obliczenia podatku od dochodu 80 000 zł

Załóżmy, że podatnik uzyskał w roku 80 000 zł przychodu z umowy o pracę. Przyjmijmy dla uproszczenia, że koszty uzyskania przychodów wyniosły 3 000 zł, a składki społeczne pomniejszające dochód – 11 000 zł. Podstawa opodatkowania wynosi więc:

80 000 zł – 3 000 zł – 11 000 zł = 66 000 zł.

Cała ta kwota mieści się w pierwszym przedziale skali. Po zastosowaniu kwoty wolnej podatek przed dalszymi odliczeniami wynosi:

(66 000 zł – 30 000 zł) × 12% = 4 320 zł.

Od tej wartości mogą zostać odjęte odliczenia przysługujące podatnikowi, a następnie porównuje się ją z zaliczkami pobranymi w ciągu roku. Jeżeli pracodawca pobrał więcej niż wynosi podatek należny, powstaje nadpłata. Jeżeli pobrane zaliczki były niższe, trzeba dopłacić różnicę.

Przy dochodzie 150 000 zł podatek nie wynosi 32% od całej kwoty. Najpierw nalicza się 10 800 zł od pierwszych 120 000 zł, a następnie 32% od 30 000 zł nadwyżki, czyli 9 600 zł. Razem daje to 20 400 zł przed odliczeniami. Ten przykład pokazuje różnicę między stawką krańcową a faktycznym, średnim obciążeniem podatkiem.

Kiedy PIT-37 jest właściwym formularzem?

PIT-37 wybiera się wtedy, gdy dochody były uzyskiwane za pośrednictwem płatnika i nie wynikają z samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej skalą. Mogą to być między innymi:

• Wynagrodzenie z umowy o pracę lub stosunku służbowego
• Przychody z umowy zlecenia albo umowy o dzieło rozliczane przez płatnika
• Emerytury, renty i świadczenia wypłacane przez organ rentowy
• Niektóre stypendia, zasiłki oraz przychody z praw autorskich wykazane przez płatnika

Jeżeli uzyskujesz dochody bez pośrednictwa płatnika, prowadzisz działalność gospodarczą opodatkowaną według skali, rozliczasz najem na zasadach ogólnych albo masz określone dochody zagraniczne, właściwy może być PIT-36. Ostateczny podatek zależy więc nie tylko od stawki 12% lub 32%, lecz także od podstawy opodatkowania, odliczeń i pobranych zaliczek.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przy nietypowych źródłach dochodu lub wątpliwościach dotyczących rozliczenia warto sprawdzić aktualne przepisy oraz informacje publikowane przez Ministerstwo Finansów.