Składka FGŚP – co to jest i kto musi ją opłacać?

Składka na FGŚP wynosi 0,10% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W całości finansuje ją pracodawca. Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych chroni pracowników, gdy niewypłacalna firma nie może uregulować należnych wynagrodzeń lub innych świadczeń.

Czym jest FGŚP?

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jest państwowym funduszem celowym. Jego zadaniem jest zaspokajanie określonych roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Chodzi o sytuację, w której firma nie ma środków na wypłatę należności, a niewypłacalność potwierdzają okoliczności przewidziane w przepisach, między innymi orzeczenie sądu upadłościowego lub restrukturyzacyjnego.

Zasady działania funduszu określa ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Składki na FGŚP rozlicza się za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Kto płaci składkę na FGŚP i za kogo?

Obowiązek dotyczy pracodawców w rozumieniu wskazanej ustawy, między innymi przedsiębiorców prowadzących działalność w Polsce, a także niektórych oddziałów i przedstawicielstw zagranicznych podmiotów, które zatrudniają co najmniej jedną osobę zgodnie z polskimi przepisami.

Składkę nalicza się za osoby objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Może to dotyczyć nie tylko pracowników zatrudnionych na umowie o pracę, lecz także osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług, jeżeli z tego tytułu podlegają ubezpieczeniom społecznym. Szczególne zasady dotyczą osób wykonujących pracę na rzecz niektórych spółdzielni rolniczych.

Składka nie jest potrącana z pensji pracownika. Cały koszt ponosi pracodawca, podobnie jak w przypadku składki na Fundusz Pracy. Nie należy jednak utożsamiać tych funduszy. FGŚP służy ochronie roszczeń pracowniczych przy niewypłacalności pracodawcy, natomiast Fundusz Pracy finansuje zadania związane między innymi z przeciwdziałaniem bezrobociu.

Ile wynosi składka na FGŚP?

Podstawowe parametry składki przedstawiają się następująco:

Przykładowo, jeżeli podstawa wymiaru składek emerytalnych i rentowych wynosi 5000 zł, składka na FGŚP wynosi 5 zł. Obliczenie wygląda następująco: 5000 zł × 0,10%.

Kiedy nie trzeba opłacać składki?

Przepisy przewidują zwolnienia dotyczące określonych grup pracowników. Zwolnienie odnosi się do składki za konkretną osobę, a nie zawsze do całej firmy. Pracodawca nie opłaca FGŚP między innymi za:

• osoby powracające z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego – przez 36 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po powrocie do pracy;
• osoby, które ukończyły 50 lat i w ciągu 30 dni przed zatrudnieniem były zarejestrowane w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy – przez 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy;
• bezrobotnych skierowanych do pracy przez powiatowy urząd pracy, którzy nie ukończyli 30 lat – przez 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy;
• kobiety, które ukończyły 55 lat, oraz mężczyzn, którzy ukończyli 60 lat.

Okresy zwolnienia liczy się według zasad określonych w ustawie, dlatego przy rozliczeniu trzeba sprawdzić datę powrotu z urlopu, zawarcia umowy albo skierowania do pracy. Sam fakt zatrudnienia osoby należącej do jednej z wymienionych grup nie zawsze wystarcza do prawidłowego ustalenia początku zwolnienia.

Jakie świadczenia może wypłacić FGŚP?

W razie niewypłacalności pracodawcy fundusz może zaspokajać określone, niezaspokojone roszczenia pracowników, byłych pracowników oraz niektórych członków rodziny zmarłego pracownika lub byłego pracownika. Zakres i limity świadczeń wynikają z ustawy.

Do świadczeń objętych ochroną mogą należeć:

• wynagrodzenie za pracę oraz wynagrodzenie za czas choroby, urlopu, przestoju lub usprawiedliwionej nieobecności;
• odprawy pieniężne należne w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika;
• ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy;
• odszkodowania i dodatki wyrównawcze przewidziane w przepisach prawa pracy.

Fundusz nie wypłaca automatycznie każdej zaległości. Znaczenie ma rodzaj roszczenia, okres, którego dotyczy, data ustania zatrudnienia oraz ustawowe limity. Warunkiem jest także wystąpienie niewypłacalności w rozumieniu przepisów, na przykład ogłoszenie upadłości, otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego albo oddalenie wniosku o upadłość z powodu braku majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania.

Jak ubiegać się o wypłatę?

Wypłata może nastąpić na podstawie zbiorczego wykazu roszczeń przygotowanego przez pracodawcę, syndyka, zarządcę lub likwidatora. Pracownik może również wystąpić z indywidualnym wnioskiem do marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy. Podstawowa procedura wygląda następująco:

1. Ustal, czy wystąpiła niewypłacalność pracodawcy w rozumieniu ustawy, na przykład w związku z postanowieniem sądu.
2. Określ niezaspokojone roszczenia, ich tytuł oraz okres, którego dotyczą.
3. Zbierz dokumenty potwierdzające zatrudnienie i wysokość należności, takie jak świadectwo pracy, zaświadczenie od pracodawcy lub prawomocne orzeczenie sądu.
4. Złóż wniosek do właściwego marszałka województwa i uzupełnij go o wymagane oświadczenia oraz dokumenty.

Wniosek pracownika powinien pozwolić na identyfikację osoby uprawnionej, pracodawcy oraz niezaspokojonych należności. W niektórych sytuacjach, gdy pracodawca faktycznie zaprzestał działalności, przepisy przewidują także możliwość ubiegania się o zaliczkę, której wysokość podlega ustawowym ograniczeniom.

Najważniejsze dla pracodawcy są trzy informacje: składka na FGŚP wynosi 0,10%, finansuje ją wyłącznie pracodawca, a obowiązek może zostać wyłączony w przypadku ustawowych zwolnień dotyczących konkretnego pracownika.

Artykuł dotyczy przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Przed zastosowaniem informacji w konkretnej sprawie należy sprawdzić aktualne brzmienie przepisów lub skonsultować się ze specjalistą.