Jak obliczyć podatek w deklaracji PIT-37?

Podatek w PIT-37 oblicza się od dochodu, a nie od samego przychodu. Najpierw sumujesz kwoty brutto z formularzy PIT-11, odejmujesz koszty uzyskania przychodu i składki społeczne, następnie stosujesz skalę podatkową, uwzględniasz ulgi i porównujesz podatek należny z zaliczkami pobranymi przez płatników.

Jak działa obliczenie podatku w PIT-37?

PIT-37 jest rocznym podsumowaniem dochodów rozliczanych przez płatników, takich jak pracodawca, zleceniodawca albo ZUS. W trakcie roku płatnik pobiera z wynagrodzenia zaliczki na podatek i przekazuje je do urzędu skarbowego. Podstawowym źródłem danych do zeznania jest PIT-11, a w przypadku świadczeń z ZUS także PIT-40A lub PIT-11A.

Najważniejsze rozróżnienie wygląda następująco: przychód to kwota brutto, natomiast dochód powstaje po odjęciu kosztów uzyskania przychodu. Dopiero dochód, pomniejszony o przysługujące odliczenia, tworzy podstawę opodatkowania.

Jak obliczyć podatek w PIT-37 krok po kroku?

Cały proces można przedstawić jako sześć kolejnych działań:

1. Zsumuj przychody. Dodaj kwoty brutto ze wszystkich formularzy PIT-11 oraz innych informacji od płatników. Uwzględnij między innymi wynagrodzenie z etatu, umów cywilnoprawnych, emerytury, renty i opodatkowane świadczenia.
2. Odejmij koszty uzyskania przychodu. Koszty dotyczą przede wszystkim pracy i umów cywilnoprawnych. Przy etacie zwykle są już wykazane w PIT-11. Po tym działaniu otrzymujesz dochód: przychód minus koszty.
3. Odejmij składki społeczne. Składki emerytalne, rentowe i chorobowe, o ile nie zostały już uwzględnione w kosztach, pomniejszają dochód. Wynik jest podstawą do dalszego obliczenia podatku.
4. Zastosuj skalę podatkową. Podatek obliczasz według stawki 12% w pierwszym przedziale i 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł. Kwota wolna jest uwzględniana przez kwotę zmniejszającą podatek.
5. Odlicz ulgi od podatku. Niektóre preferencje pomniejszają dochód, a inne bezpośrednio obliczony podatek. Przykładem odliczenia od podatku jest ulga na dzieci. Ulgi wykazywane w załączniku PIT/O muszą mieć podstawę w przepisach i odpowiednią dokumentację.
6. Porównaj podatek z zaliczkami. Od podatku należnego odejmij sumę zaliczek pobranych przez płatników. Jeśli zaliczki były wyższe, powstaje nadpłata i zwykle otrzymasz zwrot. Jeśli były niższe, pojawia się podatek do zapłaty.

W praktyce nie należy odejmować kwoty wolnej jako osobnej pozycji od przychodu. Skala podatkowa uwzględnia ją w formule podatku. Dla dochodu mieszczącego się w pierwszym progu można posłużyć się uproszczonym wzorem: dochód pomniejszony o 30 000 zł, pomnożony przez 12%.

Skala podatkowa w PIT-37

Próg 120 000 zł dotyczy podstawy opodatkowania, a nie przychodu brutto. Po przekroczeniu progu stawka 32% obejmuje tylko nadwyżkę ponad 120 000 zł, a nie cały dochód. Przykładowo przy podstawie 150 000 zł podatek przed ulgami wynosi 10 800 zł plus 32% od 30 000 zł, czyli 20 400 zł.

Przykład obliczenia PIT-37

Załóżmy, że pracownik uzyskał w roku 70 000 zł przychodu z umowy o pracę. Przyjmijmy standardowe koszty uzyskania przychodu w wysokości 3 000 zł oraz składki społeczne w kwocie 9 600 zł. Dla uproszczenia pomijamy inne odliczenia, wspólne rozliczenie i ulgi.

Najpierw obliczamy dochód:

70 000 zł – 3 000 zł = 67 000 zł dochodu.

Następnie pomniejszamy go o składki społeczne:

67 000 zł – 9 600 zł = 57 400 zł podstawy przed zastosowaniem skali.

Podatek według pierwszego progu wynosi:

(57 400 zł – 30 000 zł) × 12% = 3 288 zł podatku należnego przed innymi ulgami.

Jeżeli z PIT-11 wynika, że pracodawca pobrał w ciągu roku 3 600 zł zaliczek, różnica wynosi 312 zł nadpłaty. Jeżeli pobrano 3 000 zł, do zapłaty pozostaje 288 zł. Rzeczywisty wynik może być inny po uwzględnieniu składki zdrowotnej, ulg, preferencji rodzinnych, kilku płatników albo wspólnego rozliczenia.

Jakie odliczenia wpływają na wynik?

Odliczenia mogą zmniejszyć dochód albo sam podatek. W pierwszej grupie znajdują się między innymi:

• składki na ubezpieczenia społeczne, jeśli podlegają odliczeniu od dochodu,
• ulga rehabilitacyjna,
• ulga na internet,
• darowizny spełniające warunki ustawowe,
• wpłaty na IKZE i ulga termomodernizacyjna.

Do odliczeń od podatku należą przede wszystkim:

• ulga na dzieci,
• niektóre odliczenia mieszkaniowe na prawach nabytych,
• inne preferencje, jeśli przepisy za dany rok pozwalają odjąć je bezpośrednio od podatku.

Trzeba też rozdzielić ulgi od zwolnień. Ulga dla młodych, ulga na powrót, ulga dla rodzin 4+ i ulga dla pracujących seniorów mogą zwalniać określone przychody z podatku do ustawowego limitu 85 528 zł. Ich zastosowanie nie polega na odjęciu tej kwoty od dochodu, lecz na wykazaniu przychodów objętych zwolnieniem.

Dlaczego powstaje zwrot albo dopłata?

Zaliczki pobierane przez płatnika są obliczane w trakcie roku, zanim znane są wszystkie dochody, ulgi i preferencje podatnika. W zeznaniu rocznym następuje ostateczne rozliczenie. Zwrot powstaje wtedy, gdy suma zaliczek przewyższa podatek należny po wszystkich odliczeniach. Dopłata pojawia się, gdy zaliczki były niższe od końcowego zobowiązania.

Przy kilku pracodawcach trzeba zsumować dane ze wszystkich PIT-11. Częstym błędem jest uwzględnienie przychodów i kosztów tylko z jednego dokumentu albo pominięcie zaliczki pobranej przez jednego z płatników.

Twój e-PIT a samodzielne sprawdzenie obliczeń

Usługa Twój e-PIT korzysta z informacji przekazanych przez płatników i automatycznie wylicza podstawowe wartości. System może przygotować zeznanie, ale przed jego zaakceptowaniem warto sprawdzić wszystkie PIT-11, sposób rozliczenia, ulgi oraz rachunek do zwrotu. Po wysłaniu elektronicznego zeznania zachowaj UPO, czyli Urzędowe Poświadczenie Odbioru.

Najprostszy schemat kontroli to: przychód brutto, koszty, dochód, składki społeczne, podstawa opodatkowania, podatek według skali, ulgi, zaliczki i końcowa różnica. Znajomość tej kolejności pozwala ocenić, czy wynik pokazany w systemie odpowiada danym z dokumentów.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W przypadku dochodów zagranicznych, kilku form opodatkowania, nietypowych ulg lub wspólnego rozliczenia w złożonej sytuacji rodzinnej skonsultuj wyliczenia z doradcą podatkowym.