Preferencyjny ZUS – ile wynosi i kto może z niego skorzystać?
W 2026 roku Preferencyjny ZUS wynosi 420,86 zł miesięcznie bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego albo 456,18 zł z tym ubezpieczeniem. Kwoty dotyczą wyłącznie składek społecznych. Składkę zdrowotną trzeba opłacać osobno, w pełnej wysokości.
Ile wynosi Preferencyjny ZUS w 2026 roku?
Minimalna podstawa wymiaru składek wynosi w 2026 roku 1441,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę wynoszącego 4806 zł brutto. Przedsiębiorca może zadeklarować wyższą podstawę, ale nie niższą od tego minimum.
| Rodzaj składki | Stawka | Kwota |
|---|---|---|
| Ubezpieczenie emerytalne | 19,52% | 281,44 zł |
| Ubezpieczenie rentowe | 8,00% | 115,34 zł |
| Ubezpieczenie wypadkowe | 1,67% | 24,08 zł |
| Ubezpieczenie chorobowe | 2,45%, dobrowolne | 35,32 zł |
| Suma bez chorobowego | – | 420,86 zł |
| Suma z chorobowym | – | 456,18 zł |
Stawka składki wypadkowej wynosząca 1,67% dotyczy typowej sytuacji małego płatnika. Jej wysokość może zależeć od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia i warunków prowadzenia działalności.
Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jego opłacanie może mieć znaczenie przy ubieganiu się o świadczenia, takie jak zasiłek chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy. Preferencyjna podstawa oznacza jednak także niższe świadczenia niż przy opłacaniu składek od wyższej kwoty.
Kto może skorzystać z Preferencyjnego ZUS?
Preferencyjny ZUS jest przeznaczony dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą albo wracających do niej po odpowiednio długiej przerwie. Aby skorzystać z ulgi, trzeba spełnić łącznie kilka warunków:
- Przerwa w działalności – w ciągu 60 miesięcy kalendarzowych przed rozpoczęciem firmy nie można prowadzić pozarolniczej działalności gospodarczej.
- Brak usług dla byłego pracodawcy – przedsiębiorca nie może wykonywać w ramach firmy tych samych czynności dla byłego pracodawcy, które realizował dla niego jako pracownik w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.
- Brak określonych wcześniejszych aktywności – wyłączenie może dotyczyć między innymi działalności twórczej lub artystycznej, wolnego zawodu oraz prowadzenia szkoły lub placówki oświatowej.
- Brak statusu wyłączonego wspólnika – z preferencji nie skorzystają między innymi wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej, jeśli spełniają warunki wyłączenia.
Reguła dotycząca byłego pracodawcy obowiązuje także w trakcie korzystania z ulgi. Jeżeli przedsiębiorca zacznie świadczyć na jego rzecz usługi odpowiadające wcześniejszym obowiązkom pracowniczym, może utracić prawo do Preferencyjnego ZUS.
Preferencję można stosować przez 24 miesiące kalendarzowe. Jeżeli wcześniej przedsiębiorca korzystał z Ulgi na start, okres ten następuje po sześciu miesiącach zwolnienia ze składek społecznych. Łącznie niższe obciążenia społeczne mogą więc obejmować do 30 miesięcy, choć zasady obu ulg są różne.
Jakie sytuacje wykluczają ulgę?
| Sytuacja | Skutek | Na co zwrócić uwagę? |
|---|---|---|
| Prowadzenie działalności w ostatnich 60 miesiącach | Brak prawa do preferencji | Liczy się także działalność zakończona lub zawieszona |
| Usługi dla byłego pracodawcy | Brak prawa albo utrata ulgi | Istotny jest taki sam zakres czynności jak na etacie |
| Działalność wyłączona przepisami | Brak możliwości zastosowania ulgi | Dotyczy między innymi wybranych wolnych zawodów i wspólników spółek |
| Zawieszenie działalności | Okres ulgi nadal biegnie | Zawieszenie nie wydłuża 24 miesięcy |
Składka zdrowotna nie jest objęta ulgą
Preferencyjny ZUS obniża wyłącznie składki społeczne: emerytalną, rentową, wypadkową oraz dobrowolną chorobową. Składkę zdrowotną trzeba opłacać niezależnie od korzystania z preferencji. Jej wysokość wynika z zasad właściwych dla wybranej formy opodatkowania oraz aktualnych przepisów.
Dlatego suma miesięcznych obciążeń przedsiębiorcy jest wyższa niż 420,86 zł lub 456,18 zł. Te kwoty pokazują tylko składki społeczne, a nie pełną kwotę przekazywaną do ZUS.
Trzeba też pilnować końca ulgi. ZUS nie ma obowiązku przypominać przedsiębiorcy o upływie 24 miesięcy. Zawieszenie firmy nie zatrzymuje biegu tego okresu.
Co zrobić po upływie 24 miesięcy?
Po zakończeniu Preferencyjnego ZUS przedsiębiorca może przejść na standardowe składki albo sprawdzić, czy spełnia warunki Małego ZUS Plus. Przy przejściu na standardowe ubezpieczenia należy wykonać następujące czynności:
- Złożyć formularz ZUS ZWUA, aby wyrejestrować się z dotychczasowego kodu ubezpieczenia, podając jako przyczynę kod 600.
- Zgłosić się do ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA z kodem właściwym dla standardowych składek.
- Wykonać oba zgłoszenia w terminie 7 dni od dnia rozpoczęcia podlegania ubezpieczeniom na nowych zasadach.
- Ująć właściwą podstawę i składki w dokumentach rozliczeniowych za pierwszy okres po zakończeniu preferencji.
Jeżeli przychody przedsiębiorcy w poprzednim roku nie przekroczyły 120 000 zł i spełnione są pozostałe warunki, alternatywą może być Mały ZUS Plus. Jest to odrębna ulga, której nie należy utożsamiać z Preferencyjnym ZUS.
Najważniejsza zasada jest prosta: w 2026 roku minimalne składki społeczne na Preferencyjnym ZUS wynoszą 420,86 zł bez chorobowego lub 456,18 zł z chorobowym, ale składka zdrowotna pozostaje poza ulgą. Przedsiębiorca powinien też samodzielnie kontrolować 24-miesięczny termin i odpowiednio wcześnie przygotować zmianę zgłoszenia.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
