ZUS – jakie składki trzeba opłacać?
W 2026 roku pełne składki społeczne przedsiębiorcy na tzw. Dużym ZUS-ie wynoszą 1926,76 zł miesięcznie, jeśli opłaca on dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Bez tej składki jest to 1788,29 zł. Do obu kwot trzeba doliczyć składkę zdrowotną, której wysokość zależy od formy opodatkowania i dochodu albo przychodu.
Jakie składki ZUS płaci przedsiębiorca?
Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą rozlicza składki na ubezpieczenia społeczne, składkę zdrowotną oraz – w określonych przypadkach – Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe są obowiązkowe. Ubezpieczenie chorobowe pozostaje dobrowolne.
Wysokość składek społecznych zależy od podstawy wymiaru. W 2026 roku pełna podstawa wynosi 5652 zł, czyli 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ustalonego na poziomie 9420 zł. Preferencyjna podstawa to 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli 1441,80 zł. Składka zdrowotna jest rozliczana osobno.
Do grup zobowiązanych do opłacania składek należą między innymi:
- osoby prowadzące działalność wpisaną do CEIDG, w tym wspólnicy spółek cywilnych
- wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wybranych spółek osobowych
- osoby wykonujące wolny zawód, twórcy i artyści
- osoby prowadzące szkołę, placówkę oświatową albo formę wychowania przedszkolnego
Składki społeczne na JDG w 2026 roku
Poniższe kwoty dotyczą miesięcznych składek społecznych. Przyjęto stopę składki wypadkowej wynoszącą 1,67%, stosowaną między innymi przez płatników zgłaszających do tego ubezpieczenia nie więcej niż dziewięć osób. W innych przypadkach składka wypadkowa może być inna.
| Wariant | Podstawa wymiaru | Składki społeczne z chorobową | Składki społeczne bez chorobowej |
|---|---|---|---|
| Ulga na start | Brak składek społecznych | 0 zł | 0 zł |
| Preferencyjna podstawa | 1441,80 zł | 456,18 zł | 420,86 zł |
| Mały ZUS Plus | Od 1441,80 zł do 5652 zł, zależnie od dochodu | Wyliczana indywidualnie | Wyliczana indywidualnie |
| Duży ZUS | 5652 zł | 1926,76 zł | 1788,29 zł |
W ramach Dużego ZUS-u składka emerytalna wynosi 1103,27 zł, rentowa 452,16 zł, chorobowa 138,47 zł, a wypadkowa przy stawce 1,67% – 94,39 zł. Kwota 138,47 zł obejmuje także składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.
Przedsiębiorca korzystający z Ulgi na start przez sześć pełnych miesięcy nie opłaca składek społecznych ani składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Nadal musi jednak opłacać składkę zdrowotną. Po tej uldze można korzystać z preferencyjnej podstawy przez 24 miesiące, o ile spełnione są ustawowe warunki.
Mały ZUS Plus ustala się na podstawie dochodu z poprzedniego roku. Podstawa nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Z ulgi można korzystać przez 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności, przy spełnieniu warunków dotyczących między innymi przychodu.
Składka zdrowotna w 2026 roku
Składka zdrowotna nie jest elementem kwoty określanej jako składki społeczne. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania. Przy skali podatkowej wynosi 9% dochodu, a przy podatku liniowym 4,9% dochodu, z zastosowaniem minimalnej podstawy.
W roku składkowym od lutego 2026 do stycznia 2027 minimalna składka dla przedsiębiorców rozliczających się według skali, podatkiem liniowym lub kartą podatkową wynosi 432,54 zł miesięcznie. To 9% minimalnego wynagrodzenia wynoszącego 4806 zł. Za styczeń 2026 roku, który zamyka poprzedni rok składkowy, obowiązywała minimalna kwota 314,96 zł.
| Forma opodatkowania lub próg | Podstawa wymiaru | Składka miesięczna |
|---|---|---|
| Ryczałt, przychód do 60 000 zł | 5537,18 zł, czyli 60% przeciętnego wynagrodzenia | 498,35 zł |
| Ryczałt, przychód powyżej 60 000 zł do 300 000 zł | 9228,64 zł, czyli 100% przeciętnego wynagrodzenia | 830,58 zł |
| Ryczałt, przychód powyżej 300 000 zł | 16 611,55 zł, czyli 180% przeciętnego wynagrodzenia | 1495,04 zł |
| Karta podatkowa | 4806 zł, czyli minimalne wynagrodzenie | 432,54 zł |
Przy skali podatkowej podstawę stanowi dochód z poprzedniego miesiąca, ale nie mniej niż 4806 zł w miesiącach od lutego 2026 do stycznia 2027. Przy podatku liniowym składka wynosi 4,9% dochodu, również z uwzględnieniem minimalnej podstawy. Ryczałtowcy korzystają z progów przychodowych przedstawionych w tabeli.
Składka zdrowotna może podlegać rocznemu rozliczeniu. Po jego wykonaniu przedsiębiorca może otrzymać zwrot nadpłaty albo będzie musiał dopłacić różnicę. Z tego powodu miesięczne wpłaty nie zawsze przesądzają o ostatecznej kwocie należnej za cały rok.
Jakie składki płaci pracodawca za pracownika?
Przy umowie o pracę składki są finansowane przez pracownika i pracodawcę. Pracownik finansuje część emerytalną, rentową i chorobową, a także składkę zdrowotną. Pracodawca pokrywa swoją część składek emerytalnej i rentowej, całą składkę wypadkową oraz należne składki na fundusze.
| Rodzaj składki | Finansuje pracownik | Finansuje pracodawca | Łączna stawka |
|---|---|---|---|
| Emerytalna | 9,76% | 9,76% | 19,52% |
| Rentowa | 1,50% | 6,50% | 8,00% |
| Chorobowa | 2,45% | 0% | 2,45% |
| Wypadkowa | 0% | Od 0,67% do 3,33% | Od 0,67% do 3,33% |
| Zdrowotna | 9% podstawy zdrowotnej | 0% | 9% |
| Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy | 0% | 2,45% | 2,45% |
| FGŚP | 0% | 0,10% | 0,10% |
Przy wynagrodzeniu minimalnym wynoszącym w 2026 roku 4806 zł brutto, pracownik finansuje 469,07 zł składki emerytalnej, 72,09 zł rentowej i 117,75 zł chorobowej. Podstawa składki zdrowotnej po pomniejszeniu wynagrodzenia o te składki wynosi 4147,09 zł, dlatego składka zdrowotna to 373,24 zł.
Po stronie pracodawcy, przy założeniu stopy wypadkowej 1,67% oraz obowiązku opłacania wszystkich wskazanych funduszy, miesięczne obciążenia wynoszą:
| Składka lub fundusz | Stawka | Kwota od 4806 zł brutto |
|---|---|---|
| Emerytalna | 9,76% | 469,07 zł |
| Rentowa | 6,50% | 312,39 zł |
| Wypadkowa | 1,67% | 80,26 zł |
| Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy | 2,45% | 117,75 zł |
| FGŚP | 0,10% | 4,81 zł |
Łączna kwota po stronie pracodawcy wynosi w tym przykładzie 984,28 zł, a całkowity koszt zatrudnienia pracownika to 5790,28 zł miesięcznie. Rzeczywisty koszt może być niższy, jeśli pracodawca korzysta ze zwolnienia z wybranych funduszy, albo wyższy przy innej stopie wypadkowej.
Wyjątki, zbiegi ubezpieczeń i wakacje składkowe
Przy jednoczesnym prowadzeniu działalności i pracy na etacie obowiązek opłacania składek społecznych z działalności może nie wystąpić. Decyduje między innymi wysokość wynagrodzenia z umowy o pracę oraz konkretny zbieg tytułów do ubezpieczeń. Składka zdrowotna może jednak być należna z obu tytułów.
Nie zawsze trzeba także finansować Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Przedsiębiorca korzystający z preferencyjnej podstawy, która jest jego jedynym tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, nie opłaca tych funduszy. Zwolnienie może też wynikać z wieku ubezpieczonego. Dotyczy ono kobiet po ukończeniu 55 lat i mężczyzn po ukończeniu 60 lat.
Wakacje składkowe pozwalają mikroprzedsiębiorcy uzyskać zwolnienie z własnych składek społecznych oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za jeden miesiąc w roku. Nie obejmują składki zdrowotnej. Zwolnienie jest pomocą de minimis i wymaga złożenia wniosku elektronicznie w terminie określonym w przepisach.
Nieterminowa zapłata może skutkować odsetkami, koniecznością uregulowania zaległości oraz odpowiedzialnością płatnika. Za brak przekazania dokumentów lub składek w ustawowym terminie może grozić także grzywna. Pracodawca odpowiada za prawidłowe zgłoszenie pracownika i rozliczenie należności.
Kiedy opłacać składki ZUS?
Termin dotyczy zarówno przekazania dokumentów rozliczeniowych, jak i opłacenia składek za poprzedni miesiąc:
| Typ płatnika | Termin | Przykład |
|---|---|---|
| Jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe | Do 5. dnia następnego miesiąca | Składki za marzec do 5 kwietnia |
| Płatnicy posiadający osobowość prawną | Do 15. dnia następnego miesiąca | Spółka z o.o. za marzec do 15 kwietnia |
| Pozostali płatnicy, w tym przedsiębiorcy i spółki osobowe | Do 20. dnia następnego miesiąca | JDG za marzec do 20 kwietnia |
Jeżeli termin przypada w sobotę, niedzielę albo dzień ustawowo wolny od pracy, przesuwa się na następny dzień roboczy. Płatności dokonuje się na indywidualny numer rachunku składkowego.
Jak ustalić własne składki krok po kroku?
Wysokość należności można sprawdzić w czterech krokach:
- Ustal, czy prowadzisz JDG, zatrudniasz pracowników albo masz więcej niż jeden tytuł do ubezpieczeń.
- Sprawdź, czy przysługuje Ci Ulga na start, preferencyjna podstawa, Mały ZUS Plus albo wakacje składkowe.
- Ustal formę opodatkowania i oblicz składkę zdrowotną według dochodu albo właściwego progu przychodowego.
- Zweryfikuj stopę składki wypadkowej, obowiązek opłacania funduszy oraz termin płatności.
W 2026 roku trzeba też pamiętać o limicie 30-krotności. Roczna podstawa składek emerytalnej i rentowej nie może przekroczyć 282 600 zł. Limit ten nie obejmuje składki zdrowotnej, chorobowej, wypadkowej ani składek na fundusze.
Najkrócej: przedsiębiorca na Dużym ZUS-ie zapłaci w 2026 roku 1926,76 zł składek społecznych z chorobową albo 1788,29 zł bez niej, a następnie doliczy składkę zdrowotną. Przy JDG z ulgą kwota może być znacznie niższa, natomiast przy pracowniku wysokość obciążenia zależy od wynagrodzenia, stopy wypadkowej i przysługujących zwolnień.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przy ustalaniu indywidualnych zobowiązań należy sprawdzić aktualne komunikaty ZUS oraz przepisy obowiązujące w danym okresie.
