Podatek kościelny – jak wyliczyć jego wysokość?

W Polsce nie ma obowiązkowego podatku kościelnego. W Niemczech Kirchensteuer wylicza się jako 8% albo 9% od należnego podatku dochodowego, a nie od wynagrodzenia brutto. O obowiązku decyduje formalna przynależność do wspólnoty wyznaniowej.

Podatek kościelny w Polsce i w Niemczech

W Polsce podatek kościelny nie obowiązuje. Pojawiające się petycje i propozycje zastąpienia Funduszu Kościelnego dobrowolnym odpisem lub inną daniną nie zmieniły obecnie zasad rozliczeń podatkowych. Nie można więc obliczyć polskiego Kirchensteuer, ponieważ taki obowiązek nie istnieje.

Inaczej działa system niemiecki. Kirchensteuer jest pobierany od członków niektórych uznanych wspólnot wyznaniowych, zwykle razem z zaliczką na podatek dochodowy. Dotyczy to także obywateli Polski pracujących w Niemczech. Obywatelstwo nie ma decydującego znaczenia. Liczy się przede wszystkim formalnie zgłoszona przynależność religijna oraz wysokość podatku dochodowego.

Jak wyliczyć Kirchensteuer?

Podstawowy wzór jest prosty:

Kirchensteuer = podatek dochodowy × stawka właściwa dla landu

Jeżeli podatek dochodowy wynosi 2 000 euro, Kirchensteuer wyniesie 160 euro przy stawce 8% albo 180 euro przy stawce 9%. Nie jest to więc 8–9% pensji brutto. Wynagrodzenie brutto wpływa na wysokość podatku dochodowego, ale podatek kościelny nalicza się dopiero od ustalonej kwoty Einkommensteuer.

Wysokość Einkommensteuer zależy między innymi od dochodu, klasy podatkowej, kwoty wolnej, ulg oraz sytuacji rodzinnej. Wpływ może mieć także ulga na dzieci, ponieważ zmienia podstawę używaną przy ustalaniu podatku. Z tego powodu dwie osoby o podobnym wynagrodzeniu brutto mogą zapłacić różne kwoty Kirchensteuer.

Przy rozliczeniu miesięcznym zaliczka jest zwykle pobierana z wynagrodzenia przez pracodawcę. Ostateczna kwota wynika jednak z rocznego rozliczenia podatkowego. Jeżeli w trakcie roku pobrano zbyt wysokie zaliczki, możliwy jest zwrot części podatku.

Kogo dotyczy obowiązek?

Decydujące znaczenie ma informacja o przynależności wyznaniowej przekazana pracodawcy i zapisana w niemieckiej administracji podatkowej. Samo niechodzenie do kościoła nie kończy obowiązku. Dopóki osoba pozostaje formalnie członkiem wspólnoty, podatek może być naliczany.

Na sytuację podatnika wpływają przede wszystkim:

• Formalna przynależność wyznaniowa – członek wspólnoty pobierającej Kirchensteuer może podlegać opodatkowaniu.
• Brak przynależności religijnej – osoba oficjalnie niezrzeszona nie płaci tego podatku.
• Klasa podatkowa – zmienia wysokość podatku dochodowego, od którego liczy się Kirchensteuer.
• Dzieci i ulgi podatkowe – mogą obniżyć podatek dochodowy, a przez to także podatek kościelny.
• Wspólne rozliczenie małżonków – może skomplikować obliczenia, zwłaszcza gdy tylko jeden małżonek należy do wspólnoty albo małżonkowie należą do różnych kościołów.

Emeryt lub rencista, który nie ma obowiązku zapłaty podatku dochodowego, co do zasady nie zapłaci również Kirchensteuer. Podobnie działa kwota wolna i inne odliczenia. Sam fakt uzyskiwania dochodu nie wystarcza do naliczenia podatku kościelnego, jeżeli po rozliczeniu nie powstaje podatek dochodowy.

Jak sprawdzić wysokość podatku?

Najprostszym sposobem jest sprawdzenie miesięcznego odcinka wypłaty oraz rocznej decyzji podatkowej. Pozycja dotycząca Kirchensteuer może być wyszczególniona obok podatku dochodowego i dodatku solidarnościowego. Roczna decyzja pochodzi zwykle z Finanzamt, a w niektórych landach także z właściwego urzędu kościelnego.

1. Sprawdź, czy w dokumentach podatkowych widnieje formalna przynależność wyznaniowa.
2. Odczytaj kwotę Einkommensteuer z odcinka wypłaty albo rocznego rozliczenia.
3. Pomnóż ją przez 0,08 lub 0,09, zależnie od landu.
4. Porównaj wynik z kwotą pobraną przez pracodawcę lub wskazaną w decyzji Finanzamt.

Przy wspólnym rozliczeniu małżonków dokładne ustalenie kwoty może wymagać analizy całego zeznania. Znaczenie mają wtedy dochody obojga małżonków, wybrany sposób rozliczenia oraz ich przynależność do wspólnot wyznaniowych.

Jak formalnie przestać płacić Kirchensteuer?

Nie wystarczy zaprzestać praktyk religijnych. Aby zakończyć naliczanie podatku, trzeba przeprowadzić formalne wystąpienie ze wspólnoty, czyli Kirchenaustritt. W zależności od landu czynność wykonuje się w urzędzie stanu cywilnego albo w sądzie rejonowym.

1. Ustal właściwy urząd dla miejsca zamieszkania.
2. Przygotuj dowód osobisty lub paszport oraz wymagane dane osobowe.
3. Złóż oświadczenie o wystąpieniu ze wspólnoty i opłać ewentualną opłatę urzędową.
4. Sprawdź po kilku tygodniach, czy zmiana została uwzględniona w danych podatkowych i na pasku wynagrodzenia.

Wystąpienie wywołuje skutki nie tylko podatkowe. Może oznaczać utratę praw lub dostępu do części usług kościelnych, dlatego decyzję i jej konsekwencje należy sprawdzić według zasad obowiązujących w danym landzie.

Najważniejsze liczby i zasady

• Polska – brak obowiązkowego podatku kościelnego.
• Niemcy – Kirchensteuer wynosi 8% albo 9% podatku dochodowego.
• Podstawa – Einkommensteuer, a nie wynagrodzenie brutto.
• Obowiązek – wynika z formalnej przynależności do wspólnoty.
• Rozliczenie roczne – podatek kościelny może zostać wykazany jako wydatek specjalny, czyli Sonderausgaben, zgodnie z zasadami niemieckiego prawa podatkowego.

Dla osoby pracującej w Niemczech najważniejsze są trzy informacje: sprawdzenie statusu wyznaniowego, ustalenie kwoty podatku dochodowego oraz zastosowanie stawki 8% lub 9% właściwej dla landu. Dopiero formalny Kirchenaustritt może zakończyć naliczanie podatku.