Czy PPK jest obowiązkowe dla pracodawcy?
Tak. PPK jest obowiązkowe dla podmiotu zatrudniającego co najmniej jedną osobę, która podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Pracodawca powinien zawrzeć umowę o zarządzanie PPK oraz umowę o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz uprawnionych osób. Dobrowolność dotyczy uczestnictwa pracownika, a nie samego wdrożenia programu przez firmę.
Czy każdy pracodawca musi wdrożyć PPK?
Obowiązek wynika z ustawy o Pracowniczych Planach Kapitałowych. Podmiot zatrudniający powinien wybrać instytucję finansową i zawrzeć z nią umowę o zarządzanie PPK, a następnie zawrzeć umowy o prowadzenie PPK dla osób spełniających ustawową definicję osoby zatrudnionej.
Nie oznacza to, że każdy pracownik musi oszczędzać w programie. Osoba zatrudniona może złożyć deklarację rezygnacji z dokonywania wpłat. Sama rezygnacja pracowników nie zwalnia jednak firmy z obowiązku zawarcia umowy i prowadzenia PPK. Wyjątek stanowi szczególna sytuacja mikroprzedsiębiorcy opisana poniżej.
Za osobę zatrudnioną uważa się między innymi pracownika oraz osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Nie każda osoba współpracująca z firmą będzie więc automatycznie objęta PPK. Znaczenie ma podstawa zatrudnienia oraz sposób podlegania ubezpieczeniom.
Kiedy pracodawca nie musi prowadzić PPK?
Ustawa przewiduje dwa główne wyjątki od obowiązku stosowania PPK. W każdym przypadku trzeba sprawdzić, czy firma spełnia wszystkie warunki zwolnienia.
| Wyjątek | Kluczowy warunek | Dodatkowe informacje |
|---|---|---|
| Mikroprzedsiębiorca | Firma zatrudnia mniej niż 10 osób, a wszyscy pracownicy złożą deklaracje rezygnacji z uczestnictwa w PPK. | Rezygnacja tylko części pracowników nie wystarczy. Warunek musi być spełniony przez wszystkich pracowników. |
| Pracowniczy Program Emerytalny | U pracodawcy działa PPE, do którego odprowadzana jest składka podstawowa w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia, a uczestniczy w nim co najmniej 25% osób zatrudnionych. | Zwolnienie dotyczy pracodawcy, który spełnia ustawowe warunki dotyczące funkcjonowania PPE. |
Mikroprzedsiębiorca nie zostaje zwolniony z PPK tylko dlatego, że zatrudnia mniej niż 10 osób. Potrzebne są także deklaracje rezygnacji złożone przez wszystkich pracowników. Jeżeli choć jedna osoba pozostaje uprawniona do uczestnictwa i nie złoży rezygnacji, pracodawca powinien realizować obowiązki związane z PPK.
Drugim wyjątkiem jest prowadzenie Pracowniczego Programu Emerytalnego. Samo posiadanie PPE nie wystarcza. Program musi spełniać warunek minimalnej składki podstawowej wynoszącej 3,5% wynagrodzenia oraz obejmować co najmniej 25% osób zatrudnionych. Poza tymi przypadkami brak chętnych do uczestnictwa nie zwalnia pracodawcy z wdrożenia PPK.
Co grozi za brak wdrożenia PPK?
Niedopełnienie obowiązków może zostać uznane za wykroczenie. Kontrolę w zakresie realizacji obowiązków wynikających z ustawy może prowadzić Państwowa Inspekcja Pracy. Pracodawca lub osoba zobowiązana do działania w jego imieniu może ponieść między innymi następujące konsekwencje:
- grzywna od 1000 zł do 1 000 000 zł za naruszenia wskazane w ustawie, w tym brak zawarcia umowy o prowadzenie PPK w terminie lub niedokonywanie wpłat,
- kara do 1,5% funduszu wynagrodzeń u danego podmiotu za niedochowanie obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w ustawowym terminie,
- kontrola Państwowej Inspekcji Pracy oraz konieczność wykazania, że pracodawca prawidłowo realizował obowiązki wobec pracowników i instytucji finansowej.
Co powinien zrobić pracodawca?
Firma powinna ustalić, czy zatrudnia osoby objęte ustawą o PPK, sprawdzić możliwość zastosowania jednego z dwóch wyjątków, a następnie – jeśli zwolnienie nie przysługuje – zawrzeć umowę o zarządzanie PPK i umowy o prowadzenie PPK. Rezygnacja pracowników nie zastępuje tych działań, chyba że chodzi o mikroprzedsiębiorcę, u którego zrezygnowali wszyscy pracownicy.
PPK jest więc co do zasady obowiązkowe dla pracodawcy, ale uczestnictwo pracownika pozostaje dobrowolne. Najpierw należy sprawdzić status mikroprzedsiębiorcy i ewentualne PPE, a dopiero potem ocenić zakres obowiązków firmy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku wątpliwości dotyczących statusu podmiotu zatrudniającego lub warunków zwolnienia z PPK warto zweryfikować sytuację na podstawie aktualnych przepisów ustawy o PPK.
