Kto jest na banknocie 100 zł? Historia i ciekawostki

Na obecnie obowiązującym banknocie 100-złotowym widnieje portret króla Władysława II Jagiełły. Jego wybór nie jest przypadkowy – to władca, który symbolizuje zwycięstwo, jedność i potęgę państwa polsko-litewskiego. Więcej na ten temat przeczytasz w dalszej części artykułu.

Jak wygląda obecny banknot 100 zł?

Wprowadzony do obiegu w 1995 roku, a następnie modernizowany, banknot o nominale 100 zł ma wymiary 138 × 69 mm. Wykonano go na specjalnym papierze z włóknami zabezpieczającymi, a centralne miejsce awersu zajmuje portret Władysława Jagiełły otoczony ornamentami gotyckimi. Pod wizerunkiem monarchy umieszczono ozdobny napis „WŁADYSŁAW II JAGIEŁŁO”.

Strona odwrotna nawiązuje do militarnego triumfu króla. Znajduje się tam tarcza herbowa z orłem z nagrobka Jagiełły, skrzyżowane dwa miecze oraz zarys zamku krzyżackiego w Malborku. Całość uzupełniają detale graficzne podkreślające symbolikę zwycięstwa nad Zakonem Krzyżackim po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku.

Na odwrocie stu złotych nieprzypadkowo znalazły się dwa skrzyżowane miecze – to nawiązanie do zwycięstwa pod Grunwaldem, które na trwałe zapisało się w polskiej pamięci.

Jakie zabezpieczenia chronią banknot 100 zł?

Nowoczesny banknot 100-złotowy wyposażono w wiele zaawansowanych technologicznie zabezpieczeń, które utrudniają fałszowanie i ułatwiają weryfikację autentyczności. Wśród nich znajdują się:

• znak wodny przedstawiający portret Władysława Jagiełły i cyfrowy nominał,
• nitka zabezpieczająca z widocznym pod światło napisem „100 ZŁ”,
• farba zmienna optycznie – w zależności od kąta patrzenia zmienia kolor,
• mikrodruki o trudnych do podrobienia detalach,
• elementy widoczne w świetle ultrafioletowym,
• oznaczenia dotykowe ułatwiające identyfikację osobom z dysfunkcją wzroku.

Zastosowane rozwiązania są efektem ciągłego doskonalenia technik poligraficznych. Po modernizacjach wprowadzonych po 2014 roku banknot zyskał dodatkową warstwę ochronną, nie tracąc przy tym swojego podstawowego wzornictwa opracowanego przez Andrzeja Heidricha.

Jakie postacie pojawiały się na wcześniejszych wersjach 100 zł?

W 1948 roku do obiegu trafił banknot 100 zł z portretem księcia Józefa Poniatowskiego, wodza naczelnego Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego. Autorem projektu był Józef Mehoffer, a rycinę awersu wykonał Włodzimierz Vacek. Awers w kolorze brązowym zdobił szarozielono-złotożółty poddruk, natomiast rewers przedstawiał postacie bogini Fortuny i boga Hermesa oraz dąb – symbol długowieczności. Jako zabezpieczenie zastosowano znak wodny z wizerunkiem królowej Jadwigi oraz numerację świecącą w promieniach UV.

W okresie PRL, w ramach serii „Wielcy Polacy” wprowadzonej w 1974 roku, na banknocie 100 zł znalazł się Ludwik Waryński – działacz socjalistyczny i prekursor ruchu robotniczego. Projektantem wszystkich banknotów tej serii był Andrzej Heidrich, który odpowiadał również za szatę graficzną pieniędzy po denominacji z 1995 roku. Banknoty PRL odzwierciedlały ówczesną politykę historyczną, a ich wielobarwne grafiki stanowią dziś ciekawy materiał kolekcjonerski.

Banknot z 1948 roku z księciem Józefem Poniatowskim był bogato zdobiony – na rewersie oprócz bogini Fortuny widniał dąb, symbolizujący długowieczność.

Dlaczego wybrano Władysława II Jagiełłę?

Decyzja o umieszczeniu wizerunku Jagiełły na banknocie 100 zł wynika z jego ważnej roli w polskiej historii. Zapoczątkował on dynastię Jagiellonów, a jego panowanie przyniosło sojusz polsko-litewski i chrystianizację Litwy. Zwycięstwo pod Grunwaldem w 1410 roku, uznawane za jedno z najważniejszych wydarzeń w dziejach kraju, stało się symbolem jedności i siły państwa.

Wraz z królową Jadwigą Jagiełło doprowadził do trwałego związku Korony z Wielkim Księstwem Litewskim, co zaowocowało późniejszym powstaniem Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jego wizerunek na banknocie jest więc nie tylko hołdem, lecz także przypomnieniem o wartościach, na których budowano polską tożsamość narodową.

Władcy na polskich banknotach – seria po denominacji

Obecna seria banknotów NBP, wprowadzona po denominacji w 1995 roku, przedstawia wyłącznie postacie monarchów. Każdy nominał został zaprojektowany przez Andrzeja Heidricha i opatrzony detalem historycznym nawiązującym do epoki danego władcy. Dzięki temu układ od początków państwowości aż po czasy potęgi terytorialnej pozwala odczytać najważniejsze momenty polskiej historii.

Nowoczesne zabezpieczenia, takie jak farba zmienna optycznie czy mikrodruki, sprawiają, że sfałszowanie banknotu 100-złotowego jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanego sprzętu.