Umowa zlecenie – na ile czasu można ją zawrzeć?

Umowa zlecenie może trwać kilka dni, miesięcy, lat albo zostać zawarta na czas nieokreślony. Kodeks cywilny nie przewiduje dla niej ogólnego limitu długości. Popularne ograniczenie do 18 miesięcy dotyczy pracy tymczasowej wykonywanej za pośrednictwem agencji, a nie zwykłej umowy zlecenia zawartej bezpośrednio między stronami.

Czy umowa zlecenie ma limit czasowy?

Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną uregulowaną w Kodeksie cywilnym, przede wszystkim w przepisach dotyczących zlecenia. Strony mogą ustalić, że będzie obowiązywała do wykonania konkretnej czynności, przez wskazany okres albo bez określania daty końcowej.

Nie ma przepisu, który ograniczałby liczbę kolejnych umów zlecenia zawieranych przez te same strony lub nakazywał po określonym czasie podpisać umowę o pracę. Możliwa jest także długoterminowa współpraca na podstawie jednej umowy zlecenia na czas nieokreślony.

Sam upływ wielu miesięcy czy lat nie powoduje więc automatycznego przekształcenia zlecenia w etat. Znaczenie ma przede wszystkim sposób wykonywania obowiązków, a nie nazwa dokumentu ani jego długość.

Na czym polega umowa zlecenie na czas nieokreślony?

Umowa zlecenie jest co do zasady umową starannego działania. Zleceniobiorca zobowiązuje się wykonywać określone czynności z należytą starannością, ale nie zawsze odpowiada za osiągnięcie konkretnego rezultatu. Odróżnia ją to między innymi od umowy o dzieło, w której najważniejsze jest wykonanie oznaczonego dzieła.

Umowa na czas nieokreślony może sprawdzić się wtedy, gdy zleceniodawca potrzebuje stałego wsparcia, na przykład przy obsłudze klientów, prowadzeniu działań marketingowych albo regularnej pomocy administracyjnej. Warto w niej opisać zakres czynności, sposób rozliczeń i zasady zakończenia współpracy.

Długotrwałość zlecenia nie jest problemem sama w sobie. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy współpraca w praktyce przypomina zatrudnienie pracownicze. Ocenia się między innymi to, czy zleceniobiorca musi osobiście wykonywać zadania, pozostaje pod bieżącym kierownictwem oraz pracuje w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę.

Umowa zlecenie a umowa o pracę – najważniejsze różnice

Umowa zlecenie daje stronom większą swobodę, ale nie zapewnia pełnej ochrony wynikającej z Kodeksu pracy. Najważniejsze różnice dotyczą sposobu wykonywania zadań, wypowiedzenia i uprawnień osoby wykonującej pracę:

Art. 22 § 1 Kodeksu pracy wskazuje, że stosunek pracy istnieje wtedy, gdy praca określonego rodzaju jest wykonywana na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym. Jeżeli takie warunki występują, nie można zastąpić etatu umową cywilnoprawną, nawet gdy obie strony podpisały dokument zatytułowany „umowa zlecenie”.

Przykładowo, codzienna obecność w biurze od wskazanej godziny, obowiązek wykonywania bieżących poleceń przełożonego i stały nadzór mogą wskazywać na stosunek pracy. Samo ustalenie terminu wykonania czynności albo uzgodnienie miejsca potrzebnego do realizacji zlecenia nie przesądza jeszcze o istnieniu etatu. Liczy się całokształt współpracy.

Zastępowanie umowy o pracę zleceniem może prowadzić do roszczeń o ustalenie stosunku pracy, a także do konsekwencji kontrolnych i finansowych. W razie wątpliwości co do kwalifikacji współpracy warto skonsultować treść umowy i rzeczywiste warunki jej wykonywania ze specjalistą prawa pracy.

Kiedy faktycznie obowiązuje limit 18 miesięcy?

Limit 18 miesięcy nie dotyczy standardowych umów zlecenia. Wynika z przepisów o pracy tymczasowej i odnosi się do kierowania tej samej osoby do jednego pracodawcy użytkownika przez agencję pracy tymczasowej:

• Praca tymczasowa – ograniczenie dotyczy wykonywania pracy tymczasowej, a nie każdej umowy cywilnoprawnej.
• Agencja pracy tymczasowej – limit ma zastosowanie, gdy agencja kieruje osobę do pracodawcy użytkownika.
• 18 miesięcy – co do zasady osoba może wykonywać pracę tymczasową na rzecz jednego pracodawcy użytkownika łącznie przez maksymalnie 18 miesięcy.
• Okres 36 miesięcy – limit 18 miesięcy liczy się w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy.

Ograniczenie może obejmować zarówno pracę wykonywaną na podstawie umowy o pracę tymczasową, jak i umowy prawa cywilnego zawartej w ramach pracy tymczasowej. Przekroczenie limitu przez agencję może skutkować grzywną od 1000 zł do 30 000 zł.

Inaczej wygląda sytuacja przy zwykłym zleceniu zawartym bezpośrednio ze zleceniodawcą. W takim przypadku nie ma automatycznego limitu 18 miesięcy, limitu liczby umów ani obowiązku przejścia na umowę o pracę po upływie określonego czasu.

Jak zakończyć umowę zlecenie na czas nieokreślony?

Zakończenie współpracy zależy przede wszystkim od treści umowy oraz przepisów Kodeksu cywilnego. Strony mogą ustalić własny okres wypowiedzenia. Jeżeli umowa go nie przewiduje, każda ze stron może ją wypowiedzieć, a w przypadku ważnego powodu możliwe jest rozwiązanie ze skutkiem natychmiastowym.

Przy wypowiedzeniu warto postępować w następujący sposób:

1. Sprawdź, czy umowa przewiduje okres wypowiedzenia, szczególną przyczynę albo wymaganą formę oświadczenia.
2. Przygotuj jednoznaczne oświadczenie wskazujące strony, datę zawarcia umowy i wolę jej rozwiązania.
3. Przekaż wypowiedzenie drugiej stronie w sposób pozwalający potwierdzić jego doręczenie, najlepiej w formie pisemnej lub dokumentowej.
4. Rozlicz wykonane czynności i wydatki zgodnie z umową oraz zasadami wynikającymi z Kodeksu cywilnego.

Brak ogólnego limitu czasu nie oznacza, że każda długotrwała współpraca może być rozliczana jako zlecenie. Decydujące znaczenie ma faktyczny sposób wykonywania czynności. Jeżeli pojawia się podporządkowanie typowe dla etatu, sama nazwa umowy nie wyłącza zastosowania przepisów prawa pracy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu lub wątpliwości dotyczących kwalifikacji umowy skonsultuj się z radcą prawnym, adwokatem albo inspektorem pracy.