ZUS Z3a – kiedy wypełniamy ten druk?
Druk ZUS Z-3a wypełnia płatnik składek, na przykład zleceniodawca, gdy osoba niebędąca pracownikiem ubiega się o zasiłek lub świadczenie rehabilitacyjne. Formularz dotyczy między innymi zleceniobiorców i osób wykonujących pracę nakładczą, a nie pracowników ani osób prowadzących działalność gospodarczą.
Do czego służy ZUS Z-3a?
ZUS Z-3a jest zaświadczeniem płatnika składek. Zawiera informacje potrzebne ZUS do ustalenia prawa do świadczenia oraz jego wysokości, między innymi dane ubezpieczonego, okres podlegania ubezpieczeniu, informacje o wypłaconych świadczeniach i przychodzie stanowiącym podstawę wymiaru zasiłku.
Dokument przygotowuje i przekazuje do ZUS płatnik składek. Ubezpieczony, który stara się o świadczenie, nie wypełnia tego formularza samodzielnie. W praktyce płatnikiem może być zleceniodawca zgłaszający zleceniobiorcę do ubezpieczenia chorobowego.
ZUS Z-3, Z-3a czy Z-3b – który druk wybrać?
Symbol formularza zależy przede wszystkim od tytułu ubezpieczenia osoby ubiegającej się o świadczenie:
| Symbol druku | Grupa ubezpieczonych | Przykład |
|---|---|---|
| ZUS Z-3 | Pracownicy | Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę |
| ZUS Z-3a | Osoby ubezpieczone, które nie są pracownikami, z wyłączeniem osób objętych Z-3b | Zleceniobiorca lub osoba wykonująca pracę nakładczą |
| ZUS Z-3b | Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, osoby z nimi współpracujące i duchowni | Osoba prowadząca własną działalność gospodarczą |
Najczęstszy błąd polega na zastosowaniu ZUS Z-3 wobec zleceniobiorcy. Sama okoliczność, że płatnik prowadzi dokumentację tej osoby podobnie jak dokumentację pracownika, nie zmienia właściwego rodzaju formularza.
Kiedy wypełniamy ZUS Z-3a?
Formularz składa się wtedy, gdy osobie niebędącej pracownikiem ma zostać ustalone prawo do jednego z wymienionych świadczeń:
- Zasiłek chorobowy – w związku z niezdolnością do pracy.
- Zasiłek opiekuńczy – w związku z koniecznością sprawowania opieki.
- Zasiłek macierzyński – w związku z okresem objętym tym świadczeniem.
- Świadczenie rehabilitacyjne – po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego, jeśli spełnione są warunki do jego przyznania.
ZUS Z-3a przekazuje się przy pierwszym wniosku o dane świadczenie, razem z dokumentami potrzebnymi do rozpatrzenia sprawy. Jeżeli zmieni się rodzaj pobieranego zasiłku, płatnik powinien złożyć zaświadczenie ponownie.
Wyjątek dotyczy świadczenia rehabilitacyjnego. Jeżeli Z-3a został już złożony przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego, co do zasady nie trzeba ponownie składać pełnego zaświadczenia tylko dlatego, że ubezpieczony ubiega się o świadczenie rehabilitacyjne. Płatnik musi jednak przekazać ZUS informacje o zmianach, które mogą wpływać na prawo do świadczenia, jego wysokość lub podstawę wymiaru, w szczególności o ustaniu ubezpieczenia.
W przypadku dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego znaczenie ma także okres podlegania temu ubezpieczeniu. Dla wielu zleceniobiorców prawo do zasiłku chorobowego powstaje po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Istnieją wyjątki od okresu wyczekiwania, dlatego sam brak 90 dni nie przesądza jeszcze o odmowie świadczenia. Informacje o przebiegu ubezpieczenia płatnik wykazuje właśnie w zaświadczeniu.
Czy trzeba składać Z-3a przy każdym kolejnym zwolnieniu?
Nie zawsze. Przy kolejnych zaświadczeniach lekarskich obejmujących nieprzerwaną niezdolność do pracy nie ma potrzeby ponownego składania pełnego Z-3a, jeśli płatnik przekazał już zaświadczenie dotyczące tego okresu. Kolejne zwolnienia trafiają do ZUS bez ponownego dołączania całego zaświadczenia płatnika.
Jeżeli jednak zmieni się rodzaj świadczenia albo pojawią się nowe okoliczności wpływające na prawo do zasiłku, jego wysokość lub podstawę wymiaru, płatnik powinien przekazać ZUS aktualne informacje. Dotyczy to między innymi ustania tytułu ubezpieczenia.
Z-3a składa płatnik składek, nie ubezpieczony. Dokument jest potrzebny przede wszystkim przy pierwszym ustalaniu prawa do świadczenia lub po zmianie jego rodzaju.
Formularz można przekazać do ZUS elektronicznie za pośrednictwem PUE ZUS albo w formie papierowej. Zakres informacji wynika z przepisów dotyczących dokumentów potrzebnych do przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Podstawę prawną stanowią w szczególności przepisy dotyczące zakresu informacji o okolicznościach wpływających na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz dokumentów niezbędnych do ich przyznania i wypłaty, a także aktualne instrukcje ZUS.
