Firmy faktoringowe – co to jest i jak działają?
Firma faktoringowa, czyli faktor, wykupuje od przedsiębiorcy nieprzeterminowane wierzytelności z faktur i wypłaca środki przed terminem zapłaty przez kontrahenta. Przedsiębiorca korzystający z usługi to faktorant. Faktoring nie jest pożyczką, lecz finansowaniem należności, którego podstawą jest cesja wierzytelności.
Czym jest firma faktoringowa?
Firma faktoringowa to instytucja finansowa, która finansuje faktury wystawione przez przedsiębiorców z odroczonym terminem płatności. Zamiast czekać 30, 60 czy 90 dni na przelew od kontrahenta, faktorant otrzymuje większość należności wcześniej. W ten sposób „odmraża” gotówkę zamkniętą w wystawionych fakturach i może przeznaczyć ją na bieżące wydatki, zakup towarów, wynagrodzenia lub rozwój firmy.
W faktoringu występują trzy podmioty. Faktor świadczy usługę i finansuje należność. Faktorant jest przedsiębiorcą, który wystawił fakturę i przekazuje ją do finansowania. Kontrahent, nazywany także dłużnikiem, jest odbiorcą towaru lub usługi i ostatecznie reguluje fakturę.
Podstawą prawną całej operacji jest cesja wierzytelności, czyli przeniesienie prawa do otrzymania zapłaty z faktoranta na faktora. Po cesji kontrahent płaci już firmie faktoringowej, a nie pierwotnemu wystawcy faktury. Przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić, czy umowa handlowa z odbiorcą nie zawiera zakazu cesji.
Jak działa faktoring krok po kroku?
Przebieg faktoringu zależy od umowy, rodzaju usługi i zasad przyjętych przez konkretnego faktora, ale najczęściej wygląda następująco:
- Wystawienie faktury – faktorant dostarcza towar lub wykonuje usługę, a następnie wystawia kontrahentowi fakturę z odroczonym terminem płatności.
- Cesja wierzytelności – przedsiębiorca przekazuje faktorowi fakturę oraz prawo do otrzymania wynikającej z niej zapłaty.
- Wypłata zaliczki – faktor wypłaca ustaloną część wartości faktury, często w przedziale 70–90%. Dokładna wysokość zależy od oferty, oceny ryzyka i umowy.
- Płatność kontrahenta – w ustalonym modelu odbiorca przelewa należność bezpośrednio na rachunek faktora. Faktor może też monitorować termin płatności i podejmować działania przypominające.
- Rozliczenie końcowe – po otrzymaniu zapłaty faktor przekazuje faktorantowi pozostałą część należności, pomniejszoną o prowizję, odsetki i inne opłaty wskazane w umowie.
Przykładowo, firma wystawia fakturę na 20 000 zł z terminem płatności 60 dni. Po zaakceptowaniu dokumentu faktor może wypłacić zaliczkę, a po zapłacie przez kontrahenta rozliczyć pozostałą kwotę. Przedsiębiorca nie czeka więc dwóch miesięcy na środki potrzebne do dalszego działania.
Faktoring opiera się na już wykonanej sprzedaży. Nie oznacza to jednak, że każda faktura zostanie sfinansowana. Faktor sprawdza między innymi kontrahenta, dokumenty potwierdzające dostawę lub usługę oraz możliwość dokonania cesji.
[ picture_1 ]
Faktoring pełny i niepełny – czym się różnią?
Najważniejszy podział dotyczy tego, kto ponosi ryzyko niewypłacalności kontrahenta. W faktoringu pełnym faktor przejmuje to ryzyko, natomiast w faktoringu niepełnym pozostaje ono po stronie faktoranta. W zamian za większe bezpieczeństwo faktoring pełny zwykle wiąże się z wyższym kosztem.
| Cecha | Faktoring pełny (bez regresu) | Faktoring niepełny (z regresem) |
|---|---|---|
| Ryzyko niewypłacalności | Przejmuje je faktor, zgodnie z warunkami umowy. | Pozostaje po stronie faktoranta. |
| Koszt usługi | Zwykle wyższy, ponieważ obejmuje także przejęcie ryzyka. | Zwykle niższy, ponieważ faktor nie ponosi pełnego ryzyka braku zapłaty. |
| Odpowiedzialność za dłużnika | Faktor może prowadzić monitoring i działania związane z odzyskaniem należności. | Faktorant może zostać zobowiązany do zwrotu wypłaconych środków, jeśli kontrahent nie zapłaci. |
Wariant pełny może pasować firmie, która rozpoczyna współpracę z nowymi odbiorcami albo chce ograniczyć wpływ ich niewypłacalności na własny budżet. Wariant niepełny bywa wystarczający, gdy przedsiębiorca zna kontrahentów i ocenia ryzyko braku zapłaty jako niewielkie. Ostateczne zasady regresu, terminy i wyjątki zawsze wynikają z umowy.
Jakie korzyści daje faktoring?
Faktoring może być użyteczny wszędzie tam, gdzie firma sprzedaje towary lub usługi innym przedsiębiorstwom, ale długo czeka na zapłatę. Najważniejsze korzyści to:
- Poprawa płynności finansowej – środki z faktur trafiają do firmy przed terminem płatności.
- Łatwiejsze regulowanie zobowiązań – przedsiębiorca może terminowo opłacać wynagrodzenia, podatki, dostawców i koszty operacyjne.
- Weryfikacja kontrahentów – faktor często ocenia ich wiarygodność i zdolność do terminowego regulowania należności.
- Obsługa należności – usługa może obejmować monitoring płatności, przypomnienia oraz wsparcie w odzyskiwaniu zaległości.
- Większa elastyczność handlowa – firma może oferować odbiorcom dłuższe terminy płatności bez całkowitego zamrażania własnej gotówki.
Koszt faktoringu zależy między innymi od terminu finansowania, wartości faktur, liczby odbiorców, poziomu ryzyka i wybranego wariantu. W umowie mogą pojawić się prowizje przygotowawcze i administracyjne, odsetki od zaliczki oraz opłaty za przejęcie ryzyka lub dodatkową obsługę. Dlatego przed podpisaniem dokumentów trzeba sprawdzić całkowity koszt, a nie tylko pojedynczą stawkę reklamowaną przez faktora.
Kiedy warto rozważyć faktoring?
Faktoring najlepiej działa jako narzędzie wspierające firmę, która ma sprzedaż i należności, ale potrzebuje szybszego dostępu do pieniędzy. Warto go przeanalizować, gdy:
- kontrahenci wymagają terminów płatności wynoszących 30, 60 lub więcej dni,
- firma rośnie i potrzebuje gotówki do realizacji kolejnych zamówień,
- opóźnienia w płatnościach utrudniają regulowanie bieżących kosztów,
- przedsiębiorca chce ograniczyć czas poświęcany na monitoring należności,
- firma potrzebuje dodatkowej oceny wiarygodności nowych odbiorców.
Przed wyborem faktora należy porównać zasady regresu, wysokość zaliczki, limity dla poszczególnych kontrahentów, czas wypłaty pieniędzy oraz wszystkie opłaty. Znaczenie ma także to, czy faktor finansuje pojedyncze faktury, czy wymaga przekazywania większej części obrotu.
Czy faktoring jest dla każdego przedsiębiorcy?
Nie jest to rozwiązanie dla firmy, która nie ma sprzedaży, wystawia faktury sporne albo nie posiada wiarygodnych odbiorców. Faktoring najlepiej pasuje do zdrowego biznesu z powtarzalną sprzedażą B2B i należnościami wynikającymi z wykonanych usług lub dostaw. Nie zastąpi rentownej działalności ani nie rozwiąże problemu trwałej niewypłacalności.
Faktoring jest sposobem na wcześniejsze wykorzystanie pieniędzy, które firmie już się należą. Może poprawić płynność i uporządkować obsługę należności, ale przed zawarciem umowy trzeba dokładnie ocenić ryzyko, zakres odpowiedzialności oraz całkowity koszt usługi.
