Jaki jest zakres danych, które mają być przedmiotem informacji o osobie?
Zakres danych w informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego nie jest stały. Zależy od podstawy prawnej wskazanej we wniosku, zwłaszcza od treści punktu 11 formularza. Trzeba odróżnić wszystkie dane gromadzone w KRK od tych, które zostaną wykazane na konkretnym zaświadczeniu.
Czym jest zakres danych w informacji o osobie?
Krajowy Rejestr Karny nie jest wyłącznie bazą wyroków skazujących ani systemem wydającym jeden, zawsze taki sam dokument o niekaralności. Gromadzi różne informacje dotyczące sytuacji prawnej osoby, a odpowiedź udzielana na podstawie danych z rejestru jest związana z celem zapytania i przepisem, który pozwala żądać informacji.
W praktyce oznacza to, że zakres danych w rejestrze jest szerszy niż zakres danych widocznych na konkretnym zaświadczeniu. Podmiot występujący o informację, na przykład pracodawca, powinien wskazać przepis stanowiący podstawę żądania. Ten przepis może określać, z jakiej kartoteki i w jakim zakresie KRK udzieli informacji.
Jakie dane są gromadzone w Krajowym Rejestrze Karnym?
Zakres informacji przechowywanych w KRK obejmuje kilka kategorii zdarzeń prawnych. Najważniejsze z nich przedstawia tabela:
| Kategoria danych | Opis |
|---|---|
| Skazania za przestępstwa i przestępstwa skarbowe | Dane osób prawomocnie skazanych przez sądy polskie, a w określonych przypadkach także przez sądy państw obcych. |
| Warunkowe lub amnestyjne umorzenie postępowania | Informacje o prawomocnym warunkowym umorzeniu postępowania oraz o umorzeniu na podstawie amnestii w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe. |
| Środki zabezpieczające | Dane osób, wobec których prawomocnie orzeczono środki zabezpieczające w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe. |
| Środki wobec nieletnich | Informacje o nieletnich, wobec których orzeczono środki wychowawcze, poprawcze lub leczniczo-wychowawcze, a także określone kary przewidziane w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich. |
| Wykroczenia z karą aresztu | Dane osób prawomocnie skazanych za wykroczenia na karę aresztu. |
| Poszukiwanie i tymczasowe aresztowanie | Informacje o osobach poszukiwanych listem gończym oraz o osobach tymczasowo aresztowanych. |
| Nieletni w schroniskach | Dane nieletnich umieszczonych w schroniskach dla nieletnich. |
W przypadku skazań zagranicznych zakres informacji może wiązać się także z wymianą danych między państwami Unii Europejskiej za pośrednictwem systemu ECRIS. Nie oznacza to jednak, że KRK przechowuje odpisy zagranicznych wyroków. Rejestr udostępnia informacje otrzymane w ramach właściwego systemu wymiany danych, a po odpis orzeczenia trzeba zwrócić się do sądu, który je wydał.
Tak szeroki katalog pokazuje, że określenie „zaświadczenie o niekaralności” jest skrótem używanym w praktyce. Formalnie chodzi o informację o osobie z KRK, której treść zależy od podstawy prawnej oraz rodzaju danych objętych zapytaniem.
Dlaczego zakres danych na zaświadczeniu może się różnić?
Decydujące znaczenie ma punkt 11 formularza. Wskazuje się w nim postępowanie albo przepis prawa, z którego wynika uprawnienie do uzyskania informacji. Na tej podstawie określany jest zakres danych, które mogą zostać ujawnione w odpowiedzi.
O zakresie konkretnego zaświadczenia decydują przede wszystkim:
- Podstawa prawna – przepis wskazany w punkcie 11 może ograniczać informację do określonej kategorii danych.
- Cel uzyskania dokumentu – inne wymogi mogą dotyczyć zwykłego potwierdzenia niekaralności, a inne pracy wymagającej szczególnej weryfikacji.
- Rodzaj wnioskodawcy – osoba pytająca o własne dane i podmiot żądający informacji o innej osobie nie zawsze działają na takich samych zasadach.
- Rodzaj wskazanej kartoteki – punkt 12 formularza odnosi się do kartoteki, z której ma zostać udzielona informacja.
- Przepis szczególny – przykładowo regulacje dotyczące pracy z dziećmi, określane jako ustawa Kamilka, mogą wymagać szerszej weryfikacji niż standardowe zaświadczenie.
Nie należy więc zakładać, że każde zaświadczenie zawiera pełną historię wszystkich wpisów znajdujących się w KRK. Zaświadczenie jest wynikiem zastosowania przepisów do danych zgromadzonych w rejestrze, a nie automatycznym wydrukiem całej zawartości systemu.
Jeżeli osoba uzyskuje informację o sobie, punkt 11 może nie wymagać wypełnienia. W przypadku zapytania składanego przez pracodawcę lub inny podmiot konieczne jest natomiast wskazanie konkretnego przepisu, z którego wynika prawo do żądania informacji. Sam interes organizacji albo ogólna potrzeba sprawdzenia kandydata nie zastępują podstawy prawnej.
Co dzieje się z danymi po zatarciu skazania?
Zatarcie skazania powoduje usunięcie wpisu z Krajowego Rejestru Karnego. Jeżeli spełnione zostaną warunki przewidziane w przepisach, usunięcie następuje z urzędu, bez składania osobnego wniosku do KRK. Po usunięciu wpisu dane dotyczące tego skazania przestają być przedmiotem informacji z rejestru.
W konsekwencji zaświadczenie wydane po zatarciu nie powinno obejmować skazania, które zostało usunięte. Przy skazaniach sądów zagranicznych zasady zatarcia mogą wynikać z prawa państwa, które wydało orzeczenie, dlatego nie zawsze stosuje się do nich reguły właściwe dla polskich wyroków.
Najważniejsze rozróżnienie jest zatem następujące: KRK gromadzi szeroki katalog danych, lecz informacja przekazana na zaświadczeniu zależy od podstawy prawnej zapytania, celu jego złożenia oraz aktualnego stanu wpisów, w tym od tego, czy skazanie uległo zatarciu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
