Kiedy przedsiębiorca nie musi opłacać składki na Fundusz Pracy?

Przedsiębiorca nie opłaca składki na Fundusz Pracy za siebie, gdy korzysta z Ulgi na start, opłaca składki od preferencyjnej podstawy albo osiągnął wiek 55 lat w przypadku kobiety lub 60 lat w przypadku mężczyzny. Przy pracownikach znaczenie mają także ich wiek, forma zatrudnienia, powrót z urlopu oraz wysokość podstawy wymiaru składek.

Od czego zależy obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy?

Składka na Fundusz Pracy jest finansowana w całości przez płatnika i przekazywana do ZUS. Obowiązek jej opłacenia zależy od tego, za kogo rozliczasz składki – za siebie jako osobę prowadzącą działalność czy za zatrudnionego pracownika.

Znaczenie ma także podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Co do zasady, po przeliczeniu na pełny miesiąc musi ona osiągnąć co najmniej poziom minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł.

Kiedy przedsiębiorca nie płaci składki za siebie?

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą, składka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy nie jest należna w kilku najczęstszych sytuacjach:

• Ulga na start – przez sześć pełnych miesięcy korzystasz ze zwolnienia z ubezpieczeń społecznych, a więc nie opłacasz także składek na te fundusze.
• Preferencyjna podstawa składek – jeżeli składki społeczne opłacasz od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia, nie powstaje obowiązek opłacania FP i FS.
• Wiek ubezpieczonego – kobieta, która ukończyła 55 lat, albo mężczyzna po ukończeniu 60 lat nie opłaca składki za siebie, niezależnie od wysokości podstawy.
• Wakacje składkowe – po spełnieniu ustawowych warunków możesz uzyskać zwolnienie z własnych składek społecznych, w tym na FP, za jeden wybrany miesiąc w roku.

Mały ZUS Plus nie zawsze oznacza automatyczne zwolnienie. Jeżeli podstawa ustalona w ramach tego rozwiązania osiąga co najmniej poziom minimalnego wynagrodzenia, trzeba sprawdzić obowiązek opłacenia składki zgodnie z aktualnymi przepisami.

Znaczenie może mieć również zbieg tytułów do ubezpieczeń. Jeżeli prowadzisz działalność i jednocześnie pracujesz na etacie, obowiązek opłacania składek z działalności zależy od podstawy uzyskiwanej z umowy o pracę. Gdy z etatu osiągasz co najmniej minimalne wynagrodzenie, działalność może być objęta tylko ubezpieczeniem zdrowotnym, a składka na FP za przedsiębiorcę nie wystąpi.

Kiedy przedsiębiorca nie płaci składki za pracownika?

Pracodawca opłaca składkę na Fundusz Pracy za osoby podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, ale przepisy przewidują wiele zwolnień. Najważniejsze z nich przedstawia tabela:

Składki na FP nie opłaca się także za osoby, które podlegają szczególnym wyłączeniom ustawowym, między innymi za osoby na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński w okresie, w którym nie mają podstawy do naliczania składek społecznych. W tych przypadkach trzeba prawidłowo ustalić status ubezpieczeniowy za konkretny miesiąc.

W przypadku pracowników zwolnienie może dotyczyć również osób zarabiających mniej niż minimalne wynagrodzenie, po zastosowaniu zasad przeliczenia podstawy. Nie należy jednak utożsamiać samego zatrudnienia na część etatu z automatycznym zwolnieniem. Znaczenie ma wysokość podstawy oraz ewentualne inne tytuły do ubezpieczeń.

Jeżeli przedsiębiorca nie zatrudnia nikogo na umowę o pracę i zawiera wyłącznie umowy zlecenia, co do zasady nie opłaca składki na FP za zleceniobiorców. Wyjątki i sposób rozliczenia trzeba analizować przy zbiegu tytułów ubezpieczeniowych oraz wtedy, gdy przedsiębiorca jest jednocześnie pracodawcą.

Jak minimalne wynagrodzenie wpływa na składkę?

Podstawę wymiaru składki na FP stanowi ta sama kwota, od której oblicza się obowiązkowe składki emerytalne i rentowe. Płatnik sprawdza, czy podstawa po przeliczeniu na pełny miesiąc osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie.

Przeliczenie służy wyłącznie do ustalenia, czy powstał obowiązek opłacenia składki. Jeżeli obowiązek istnieje, samą składkę oblicza się od rzeczywistej podstawy, a nie od kwoty przeliczonej do pełnego miesiąca.

Przykładowo, gdy pracownik rozpoczął zatrudnienie w połowie miesiąca albo przez część miesiąca pobierał wynagrodzenie chorobowe, jego faktyczna podstawa może być niższa. Trzeba wtedy sprawdzić, jaka byłaby podstawa za pełny miesiąc, z uwzględnieniem zasad dotyczących danego tytułu ubezpieczenia.

Uwaga: przy niepełnym etacie nie można automatycznie przyjąć, że składka na FP jest zawsze nienależna. Jeżeli pracownik ma inne zatrudnienie lub umowę zlecenia, należy uwzględnić łączną podstawę składek. Gdy suma podstaw z obowiązkowych tytułów osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie, obowiązek może powstać u poszczególnych płatników.

Nie należy też stosować do FP rocznego limitu 30-krotności. Ograniczenie podstawy składek emerytalnych i rentowych nie wyłącza samo w sobie obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy.

Czy muszę zapłacić składkę w tym miesiącu?

Przed wysłaniem dokumentów rozliczeniowych do ZUS sprawdź kolejno:

• czy rozliczasz składkę za siebie, za pracownika czy za zleceniobiorcę,
• czy ubezpieczony osiągnął wiek dający zwolnienie,
• czy pracownik wrócił z urlopu i czy nie upłynął jeszcze okres 36 miesięcy,
• czy podstawa wymiaru po przeliczeniu osiąga minimalne wynagrodzenie,
• czy nie działa Ulga na start, preferencyjna podstawa, wakacje składkowe albo zbieg tytułów ubezpieczeniowych.

Najczęstsze błędy wynikają z pomieszania składki za przedsiębiorcę ze składką za pracownika oraz z pominięcia innych tytułów ubezpieczenia. Przy nietypowej sytuacji warto sprawdzić aktualne stanowisko ZUS i przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Obowiązek składkowy należy ustalać na podstawie przepisów obowiązujących w danym okresie oraz indywidualnego stanu faktycznego.