Ulga na start – ile wynosi i komu przysługuje?
Ulga na start oznacza 0 zł składek na ubezpieczenia społeczne przez 6 pełnych miesięcy. Nie zwalnia jednak ze składki zdrowotnej, którą przedsiębiorca nadal opłaca według wybranej formy opodatkowania. W praktyce nie płacisz w tym czasie za ubezpieczenie emerytalne, rentowe ani wypadkowe, a także za Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.
Ile wynosi Ulga na start?
W okresie korzystania z ulgi koszt składek społecznych wynosi 0 zł. Obowiązkowa pozostaje składka zdrowotna. Jej wysokość nie jest stała, ponieważ zależy od sposobu rozliczania podatku i, w części przypadków, od dochodu albo przychodu przedsiębiorcy.
Przy skali podatkowej składka zdrowotna wynosi 9% podstawy, a przy podatku liniowym 4,9% podstawy, z uwzględnieniem obowiązującej składki minimalnej. Na ryczałcie stosuje się stawki zależne od rocznych przychodów. Dlatego nie da się podać jednej kwoty, która będzie obowiązywała każdego korzystającego z ulgi.
Ulga trwa przez 6 pełnych miesięcy kalendarzowych. Jeśli działalność rozpoczniesz w trakcie miesiąca, ten niepełny miesiąc nie pomniejsza sześciomiesięcznego okresu. Przy rozpoczęciu firmy pierwszego dnia miesiąca okres ulgi liczy się od tego miesiąca.
Jak zmieniają się składki po rozpoczęciu działalności?
Ulga na start nie jest tym samym co preferencyjny ZUS. Pierwsza oznacza brak składek społecznych, a druga – ich opłacanie od niższej podstawy. Typowa ścieżka wygląda następująco:
| Okres | Składki społeczne | Podstawa wymiaru |
|---|---|---|
| Ulga na start – 6 pełnych miesięcy | Nie są opłacane | Brak składek społecznych, pozostaje składka zdrowotna |
| Preferencyjny ZUS – kolejne 24 miesiące | Są opłacane, chorobowe pozostaje dobrowolne | Nie mniej niż 30% minimalnego wynagrodzenia |
| Pełny ZUS | Są opłacane według standardowych zasad | Co do zasady nie mniej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia |
Po zakończeniu ulgi trzeba zgłosić się do ubezpieczeń społecznych. Jeżeli spełniasz warunki preferencyjnego ZUS, możesz przez 24 miesiące opłacać niższe składki społeczne, nadal płacąc składkę zdrowotną. Dopiero później przechodzisz na standardowe składki albo korzystasz z innego rozwiązania, na przykład Małego ZUS Plus, jeśli spełniasz jego warunki.
Kto może skorzystać z ulgi?
Ulga jest przeznaczona dla osoby fizycznej rozpoczynającej działalność gospodarczą, która spełnia wszystkie wymagane warunki:
- Zakłada działalność po raz pierwszy albo rozpoczyna ją ponownie po co najmniej 60 miesiącach od dnia zakończenia lub zawieszenia poprzedniej działalności.
- Nie wykonuje na rzecz byłego pracodawcy czynności odpowiadających obowiązkom wykonywanym wcześniej na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.
- Nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS w zakresie wykluczającym skorzystanie z ulgi.
- Prowadzi działalność jako osoba fizyczna, w tym jako wspólnik spółki cywilnej, jeśli spełnia pozostałe warunki.
Ulga jest dobrowolna. Możesz z niej zrezygnować i od początku opłacać preferencyjne składki społeczne. Takie rozwiązanie bywa rozważane przez osoby, którym zależy na ochronie chorobowej albo na rozpoczęciu odkładania składek emerytalnych.
Jak zgłosić ulgę na start w ZUS?
Aktywacja ulgi polega na zgłoszeniu się wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Formalności wykonuje się w następującej kolejności:
- Zarejestruj działalność w CEIDG i wskaż, że chcesz korzystać z ulgi, albo przygotuj zgłoszenie samodzielnie.
- W ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia złóż formularz ZUS ZZA.
- W zgłoszeniu użyj właściwego kodu tytułu ubezpieczenia, którego początek stanowi kod 05 40.
- Po upływie sześciu miesięcy wyrejestruj się z dotychczasowego kodu i zgłoś do ubezpieczeń społecznych oraz zdrowotnego, zwykle na formularzu ZUS ZUA.
Spóźnienie albo użycie niewłaściwego formularza może wymagać korekty dokumentów. Przy zbiegu różnych tytułów do ubezpieczeń, na przykład jednoczesnej pracy na etacie i prowadzeniu firmy, zasady mogą wyglądać inaczej.
Jakie są konsekwencje ulgi?
Niższy koszt na początku działalności oznacza także brak ochrony wynikającej z ubezpieczeń społecznych. Przed podjęciem decyzji uwzględnij następujące skutki:
- Nie podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu, więc z działalności nie uzyskasz zasiłku chorobowego, macierzyńskiego ani opiekuńczego.
- Brak ubezpieczenia wypadkowego oznacza brak świadczeń z tego tytułu związanych z wypadkiem przy pracy.
- Za okres ulgi nie są zapisywane składki emerytalne i rentowe, więc nie zwiększa on kapitału emerytalnego.
- Składkę zdrowotną trzeba opłacać nadal, także wtedy, gdy działalność przynosi niski dochód lub stratę, z uwzględnieniem obowiązujących wyjątków.
Ulga na start jest więc oszczędnością na składkach społecznych, a nie całkowitym zwolnieniem z ZUS. Najważniejsza różnica polega na tym, że podczas ulgi płacisz wyłącznie składkę zdrowotną, natomiast przy preferencyjnym ZUS opłacasz także składki społeczne, ale od obniżonej podstawy.
Artykuł nie stanowi porady finansowej ani prawnej. Przed wyborem sposobu zgłoszenia do ubezpieczeń sprawdź aktualne zasady w ZUS, zwłaszcza gdy masz więcej niż jeden tytuł do ubezpieczeń.
